Herkes ba\u015far\u0131l\u0131 olmak ister. Buna kimsenin itiraz\u0131 yok. Burada g\u00f6z ard\u0131 edilmemesi gereken soru ba\u015far\u0131n\u0131n ne oldu\u011fudur. \u0130kincisi, ba\u015far\u0131ya ula\u015fmak i\u00e7in hangi de\u011ferlerden \u00f6d\u00fcn verildi\u011fi, nelerden vazge\u00e7ildi\u011fidir. Sonu\u00e7ta sorgulanmas\u0131 gereken, bir alandaki ba\u015far\u0131 \u00e7abas\u0131n\u0131n, -ki\u015fi ve ya\u015fam bir b\u00fct\u00fcn oldu\u011funa g\u00f6re- bizi ba\u015fka y\u00f6nlerden g\u00fcd\u00fck b\u0131rakarak, yanl\u0131\u015flara iterek b\u00fct\u00fcnsel anlamda ba\u015far\u0131s\u0131z yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\tYa\u015famda referans noktalar\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bilin\u00e7li ya da fark\u0131nda olmadan, ya\u015fam\u0131m\u0131zda, tercihlerimizde hep referanslara ba\u015fvururuz. Bu referans noktalar\u0131n\u0131n olu\u015fumunda; annemiz, babam\u0131z, do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz yer, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman par\u00e7as\u0131, \u00e7a\u011f\u0131n tercihleri, inan\u00e7lar\u0131m\u0131z, okudu\u011fumuz kitaplar, ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 ve i\u00e7ine do\u011fdu\u011fumuz toplulu\u011fun \u00fclke ve d\u00fcnya ile etkile\u015fimi temel rol\u00fc oynar. T\u00fcm bunlar ba\u015far\u0131dan ne anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 belirleyen etmenlerdir ayn\u0131 zamanda. Kal\u0131c\u0131 ve evrensel olmalar\u0131 da gerekmez.<\/p>\n
\tDo\u011fam\u0131z gere\u011fi, ortaya konulan bir s\u00f6z ve davran\u0131\u015f ilk planda duygular\u0131m\u0131z\u0131 harekete ge\u00e7irir, yarg\u0131lamalar\u0131m\u0131z\u0131 buna g\u00f6re yapar\u0131z. \u00c7o\u011fu zaman da bu de\u011ferlendirmelerin \u00f6tesine ge\u00e7ilmez. Oysaki y\u00fczeysel bir bak\u0131\u015fla do\u011fru kabul edilen bir\u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnce ya da hareketin, derinlemesine incelemeyle yanl\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ya da bunun tersi olur.
\n\u00c7o\u011fu kez unutulan, hedefler kadar bizi bu hedeflere g\u00f6t\u00fcren s\u00fcre\u00e7lerin de dikkate al\u0131nmas\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. \u0130nsano\u011flu i\u00e7in ba\u015far\u0131yla birlikte gelen g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, moda deyimle vitrin hep \u00f6nemli olmu\u015f, bunun arka plan\u0131 g\u00f6rmezden gelinmi\u015ftir. <\/p>\n
\tKi\u015finin ya\u015fam\u0131ndaki bir sonu\u00e7 bir y\u00f6n\u00fcyle, yani bir referans noktas\u0131na g\u00f6re ba\u015far\u0131l\u0131 iken, ki\u015fiyi ba\u015fka y\u00f6nlerden yanl\u0131\u015flara itmi\u015f ve ba\u015far\u0131s\u0131z k\u0131lm\u0131\u015f olabilir. \u00d6d\u00fcl kazanm\u0131\u015f bir yazar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Gelinen son nokta ba\u015far\u0131d\u0131r. \u015eimdi de bu amaca g\u00f6t\u00fcren s\u00fcrece bakal\u0131m. Yazar bu noktaya gelinceye de\u011fin hangi \u00f6d\u00fcnleri vermi\u015ftir, hangi ince hesaplar\u0131n i\u00e7inde olmu\u015ftur? Yap\u0131tlar\u0131nda kendisinin de iyi referans noktalar\u0131 olarak kabul etti\u011fi hangi durumlarla \u00e7eli\u015fmi\u015ftir, kimleri harcam\u0131\u015f, nerelerde ideallerine ters d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr? Ne pahas\u0131na olursa olsun \u00f6d\u00fcl odakl\u0131 bir ya\u015fam m\u0131 s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr yoksa i\u00e7ten gelen co\u015fkunun hesaps\u0131z ser\u00fcveninde duygular\u0131n yaz\u0131ya d\u00f6k\u00fclmesi mi ya\u015fam\u0131nda etkili olmu\u015ftur?
\nKald\u0131 ki bir edebiyat yap\u0131t\u0131n\u0131n olu\u015fumundaki s\u00fcreci sorgulayabildi\u011fimiz gibi de\u011feri hakk\u0131nda da fikir y\u00fcr\u00fctebiliriz. Zaman\u0131n, yap\u0131t\u0131n ger\u00e7ek de\u011ferini g\u00f6stermede en g\u00fcvenilir hakem oldu\u011funa inan\u0131l\u0131rsa da bence her yap\u0131t i\u00e7in bunu s\u00f6ylemek do\u011fru olmaz. Tarihsel s\u00fcre\u00e7 bile yap\u0131t\u0131n kal\u0131c\u0131 olarak iyi ya da k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yleyemeyebilir. Bir d\u00f6nem ba\u015far\u0131s\u0131z bulunan bir yap\u0131t zamanla ba\u015far\u0131l\u0131 kabul edilip sonra tekrar g\u00f6zden d\u00fc\u015febilir. Bu gelgitlerdeki en \u00f6nemli neden, \u00e7a\u011f\u0131n referanslar\u0131n\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcnce labirentlerimize inceden inceye s\u0131zarak bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131z\u0131 etkilemi\u015f olmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\tYa da bir siyaset\u00e7iyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bir tarihte rahmetli B\u00fclent Ecevit siyasette ama\u00e7lar kadar ara\u00e7lar\u0131n da \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fti. \u0130ktidara gelmek ba\u015far\u0131d\u0131r, ancak oraya gelinceye kadar ki s\u00fcre\u00e7 demokratik a\u00e7\u0131dan kabul edilemez olabilir. Makyavelist politikalar uygulayan, yani iktidar olmak i\u00e7in her yolu mubah g\u00f6ren partiler iktidara gelmi\u015f olsalar da demokratik referanslar y\u00f6n\u00fcnden s\u0131n\u0131fta kalm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
\tBaz\u0131 iktidarlar, tarihte tap\u0131n\u0131las\u0131 bir g\u00fc\u00e7 sembol\u00fc haline gelmi\u015flerdir. Hitler Almanya\u2019s\u0131 ya da Mussolini \u0130talya\u2019s\u0131 bunun tipik \u00f6rnekleridir. Tarih, bu ki\u015filerin insanl\u0131\u011f\u0131n y\u00fcz karalar\u0131 oldu\u011funun anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 geciktirmemi\u015ftir. Ancak bunun fark\u0131na var\u0131lmas\u0131, her iktidar, her ideoloji ve d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u00e7in bu denli kolay olmamaktad\u0131r. Bazen uzunca bir s\u00fcre ge\u00e7se bile de\u011ferleri anla\u015f\u0131lamamaktad\u0131r. Tarihte bir d\u00f6nem kabul g\u00f6ren bir durum, bir ba\u015fka zaman reddedilebilmektedir. <\/p>\n
\tSosyalist ideolojiyi ele alal\u0131m. T\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n kapitalist piyasa ekonomisi kurallar\u0131yla y\u00f6netildi\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde pek reva\u00e7ta de\u011fil. Konjonkt\u00fcrel olarak bug\u00fcn b\u00f6yle de\u011ferlendirilen bu ideoloji ileride d\u00fcnya toplumlar\u0131n\u0131n ve ekonominin geldi\u011fi ko\u015fullar i\u00e7inde farkl\u0131 yorumlanabilecektir.<\/p>\n
Referanslar\u0131n de\u011fi\u015fmesiyle do\u011frunun de\u011fi\u015fti\u011fini savunan baz\u0131 postmodernist yakla\u015f\u0131mlar ger\u00e7e\u011fe ula\u015fman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ima ederler. Bu, bizleri karamsarl\u0131\u011fa itmemelidir. Do\u011fru bildi\u011fimiz g\u00f6r\u00fc\u015fleri savunmadan al\u0131koymamal\u0131, ba\u015fka do\u011frular\u0131 olan insanlar\u0131 anlamam\u0131z gerekti\u011fi bi\u00e7iminde yorumlanmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylelikle zihinlerdeki demokrasinin, yani as\u0131l demokrasinin kurulmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f olur. <\/p>\n
\tBug\u00fcn ba\u015far\u0131l\u0131 say\u0131lan baz\u0131 insanlara ve olgulara bir ba\u015fka g\u00f6zle bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bunlar\u0131 \u2018yanl\u0131\u015f ve ba\u015far\u0131s\u0131z\u2019 kabul etmenin, her zaman haks\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Do\u011fru bulal\u0131m ya da bulmayal\u0131m, ba\u015far\u0131n\u0131n g\u00f6recelili\u011fini zaman\u0131nda fark etmi\u015f bir\u00e7ok insan\u0131n yar\u0131\u015fmaya girmemi\u015f olmas\u0131n\u0131n alt\u0131nda yatan nedenlerden biri de budur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Herkes ba\u015far\u0131l\u0131 olmak ister. Buna kimsenin itiraz\u0131 yok. Burada g\u00f6z ard\u0131 edilmemesi gereken soru ba\u015far\u0131n\u0131n ne oldu\u011fudur. \u0130kincisi, ba\u015far\u0131ya ula\u015fmak i\u00e7in hangi de\u011ferlerden \u00f6d\u00fcn verildi\u011fi, nelerden vazge\u00e7ildi\u011fidir. Sonu\u00e7ta sorgulanmas\u0131 gereken, bir alandaki ba\u015far\u0131 \u00e7abas\u0131n\u0131n, -ki\u015fi ve ya\u015fam bir b\u00fct\u00fcn oldu\u011funa g\u00f6re- bizi ba\u015fka y\u00f6nlerden g\u00fcd\u00fck b\u0131rakarak, yanl\u0131\u015flara iterek b\u00fct\u00fcnsel anlamda \u2026<\/p>\n