Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi olarak da bilinen imm\u00fcn sistem insan\u0131 bir\u00e7ok hastal\u0131ktan koruyan ve v\u00fccutta yay\u0131lm\u0131\u015f olarak bulunan bir savunma mekanizmas\u0131d\u0131r. Temel g\u00f6revi v\u00fccudu potansiyel zararl\u0131 maddelere kar\u015f\u0131 korumakt\u0131r. \u00d6yleki bu sistem olmasayd\u0131 ya\u015fam da m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131. \u00c7evremiz \u00e7ok \u00e7e\u015fitli zararl\u0131 maddelerle ve mikroplarla doludur. Hatta bu mikroplardan baz\u0131lar\u0131 deride, barsaklarda, a\u011f\u0131zda bile bulunur. Ancak biz infeksiyon hastal\u0131klar\u0131na yakalanmay\u0131z. V\u00fccutta s\u00fcrekli olarak kanser h\u00fccreleri olu\u015fur, ancak bunlar bir \u015fekilde yok edilir ve kanser olmay\u0131z. \u0130\u015fte t\u00fcm bunlar\u0131n en \u00f6nemli nedeni, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemimizin d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Nitekim ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi zay\u0131flam\u0131\u015f ki\u015filerde infeksiyonlar ve kanser ba\u015fta olmak \u00fczere hastal\u0131klara yakalanma ihtimali artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u0130nsanda ba\u015fl\u0131ca iki t\u00fcrl\u00fc ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k vard\u0131r: Birincisi do\u011fal ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k dedi\u011fimiz do\u011fu\u015ftan itibaren olu\u015fmu\u015f savunma sistemidir. \u00d6rne\u011fin deri, ter, mide asidi, g\u00f6z ya\u015f\u0131, mukus bunlar aras\u0131nda say\u0131labilir. Potansiyel zararl\u0131 maddeler v\u00fccudun bu d\u0131\u015f bariyerlerini ge\u00e7erse do\u011fal ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin di\u011fer elemanlar\u0131 bunlar\u0131 yok etmeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Bunlar akyuvarlar, kan proteinleri ve v\u00fccudun de\u011fi\u015fik kimyasal maddeleridir. \u0130ltihaplanma dedi\u011fimiz olay asl\u0131nda v\u00fccudu zararl\u0131 maddelere kar\u015f\u0131 koruyan ve bunlar\u0131n \u00e7evreyle ili\u015fkisini keserek onu hapseden bir savunma sistemidir. Bu noktada do\u011fal ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n yan\u0131s\u0131ra kazan\u0131lm\u0131\u015f ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ta devreye girer. Kazan\u0131lm\u0131\u015f ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k v\u00fccut, antijen denilen maddelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar. Antijenler, genelde protein yap\u0131s\u0131nda olan ve h\u00fccrelerin, bakterilerin, vir\u00fcslerin, mantarlar\u0131n, toksik ve kimyasal yabanc\u0131 maddelerin y\u00fczeyinde bulunan b\u00fcy\u00fck molek\u00fcllerdir. V\u00fccut, bunlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda iki t\u00fcrl\u00fc yan\u0131t verir: Birincisi h\u00fccresel ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k dedi\u011fimiz durumdur. Burada T lenfositleri denilen bir \u00e7e\u015fit akyuvarlar rol al\u0131r. Bunlar antijenleri tan\u0131r ve do\u011frudan ona sald\u0131r\u0131r. Bu h\u00fccreler ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin belle\u011fini olu\u015fturur. Bir daha ayn\u0131 maddeyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda onu yok etmesi daha kolayd\u0131r. \u0130kinci t\u00fcr kazan\u0131lm\u0131\u015f ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ise h\u00fcmoral ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131kt\u0131r. Bunda B tipi lenfositler rol al\u0131r ve antijenle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda antikor denilen protein yap\u0131s\u0131nda maddeler \u00fcretir. Bu antikorlar antijenlerle birle\u015ferek onlar\u0131n yok edilmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n belli d\u00f6nemlerinde ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminde zay\u0131fl\u0131klar olur. Bu d\u00f6nemlerden birisi yenido\u011fan d\u00f6nemidir. Rahim i\u00e7erisindeki fetus, hemen hemen t\u00fcm mikroplardan ve di\u011fer antijenlerden korunmu\u015f durumda ve steril bir ortamdad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla antijenlerin bol oldu\u011fu bir d\u00fcnyaya birdenbire do\u011fma, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k mekanizmalar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir uyaran etkisi g\u00f6sterir, ancak sistem halihaz\u0131rda bir\u00e7ok y\u00f6nden kusurlu ve eksik durumda oldu\u011fundan yenido\u011fan ve k\u00fc\u00e7\u00fck bebekler, tehlike i\u00e7inde olan kimselerdir.<\/p>\n
Yenido\u011fan anneden al\u0131nan antikorlarla kendini korur. Bu antikorlar bebek do\u011fduktan sonra azal\u0131rken bebe\u011fin kendi antikorlar\u0131n\u0131 yapabilme yetene\u011fi 3 – 6 aydan sonra artmaya ba\u015flar. Antikorlar\u0131n yeterli d\u00fczeye gelmesi zaman ald\u0131\u011f\u0131ndan bebekler yeti\u015fkinlere g\u00f6re infeksiyonlara daha e\u011filimlidirler. Nitekim ya\u015fam\u0131n birinci y\u0131l\u0131 pn\u00f6mokok menenjiti ve Hemofilus influenza infeksiyonu gibi bir\u00e7ok a\u011f\u0131r infeksiyona kar\u015f\u0131 bebe\u011fin en elveri\u015fli oldu\u011fu d\u00f6nemdir.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla bebeklerin bak\u0131m\u0131 \u00f6zel \u00f6nem arzeder. Bu \u00e7ocuklar\u0131n yeterli protein ve kalori almalar\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Kalori gereksinimi havalar\u0131n so\u011fumas\u0131yla birlikte daha da artar. \u00c7ocu\u011fun kalori ihtiyac\u0131n\u0131 belirlerken buna da dikkat etmek gerekir. So\u011fuk havalar ve k\u0131\u015f mevsimi infeksiyon hastal\u0131klar\u0131n\u0131n daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6nemlerdir. Bunda havalar\u0131n so\u011fumas\u0131yla birlikte v\u00fccut direncindeki azalma kadar, kapal\u0131 yerlerde daha s\u0131k bulunulmas\u0131 nedeniyle mikroplar\u0131n bula\u015fmas\u0131n\u0131n daha kolay olmas\u0131n\u0131n rol\u00fc vard\u0131r. \u0130nfeksiyonu olan ki\u015filerin herkesten, ama \u00f6zellikle bebeklerden uzak durmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Fetus, anneden antikorlar\u0131 gebeli\u011fin daha \u00e7ok son 3 ay\u0131nda al\u0131r. Bu nedenle gebeli\u011fin 34. haftas\u0131 tamamlanmadan \u00f6nce do\u011fan bir bebekte \u00f6nemli bir savunma sistemi eksikli\u011fi olur. Bu da premat\u00fcre bebeklerin neden infeksiyonlara daha e\u011filimli oldu\u011funu ve \u00f6zel bir bak\u0131ma ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funu a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.<\/p>\n
Anneden al\u0131nan antikorlar\u0131n bebekte kalma s\u00fcresi hastal\u0131ktan hastal\u0131\u011fa de\u011fi\u015fir. \u00d6rne\u011fin k\u0131zam\u0131k antikorlar\u0131 bir y\u0131l, bo\u011fmaca antikorlar\u0131 ise yaln\u0131zca bir ay s\u00fcreyle varl\u0131klar\u0131n\u0131 korurlar. Bu antikorlar varken yap\u0131lan a\u015f\u0131lamalar \u00e7ocukta yeteri kadar antikor olu\u015fumunu engelleyece\u011finden a\u015f\u0131lamada buna dikkat etmek gerekir. Zaten olu\u015fturulmu\u015f a\u015f\u0131 takvimleri de bunlar dikkate al\u0131narak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle bebeklerin a\u015f\u0131lanma tarihlerine titizlikle uymak yeterli ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturmak bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 bir di\u011fer grup ya\u015fl\u0131lard\u0131r. Bunun de\u011fi\u015fik nedenleri vard\u0131r. Birincisi timus bezi denilen ve iki akci\u011fer aras\u0131nda bulunan organ\u0131n ya\u015fla birlikte k\u00fc\u00e7\u00fclmeye ba\u015flamas\u0131d\u0131r. Bu organ\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin yan\u0131s\u0131ra sinir ve hormon sistemiyle de yak\u0131n ili\u015fkisi vard\u0131r. T ve B lenfosit fonksiyonlar\u0131ndaki azalma, antijenlere kar\u015f\u0131 antikor yan\u0131t\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler de ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin zay\u0131flamas\u0131na katk\u0131da bulunur. Ya\u015fl\u0131lardaki beslenme yetersizlikleri ve stres gibi baz\u0131 di\u011fer fakt\u00f6rlerin de bunda rol\u00fc olabilir. T\u00fcm bu nedenlerden dolay\u0131 ya\u015fl\u0131lar infeksiyonlara daha a\u00e7\u0131kt\u0131r. Kanser g\u00f6r\u00fclme oran\u0131 artm\u0131\u015ft\u0131r. Otoimm\u00fcn hastal\u0131klar da daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Normal bir insanda v\u00fccuttaki proteinlere kar\u015f\u0131 antikor olu\u015fturulmaz, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi herhangi bir sald\u0131r\u0131da bulunmaz. Otoimm\u00fcn hastal\u0131klarda ise ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi h\u00fccrelerdeki baz\u0131 proteinleri yabanc\u0131 antijen gibi alg\u0131lar ve sanki bir mikroba ya da yabanc\u0131 maddeye yan\u0131t verir gibi sald\u0131r\u0131r, bunun sonucunda \u00e7ok \u00e7e\u015fitli hastal\u0131klar ortaya \u00e7\u0131kar. Daha \u00e7ok ba\u011f dokusunu ilgilendiren ve romatizmal hastal\u0131klar olarak da bilinen bozukluklar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6rne\u011fin lupus, skleroderma, dermatomiyoz bunlar ars\u0131nda say\u0131labilir. Bu hastal\u0131klarda imm\u00fcn yan\u0131t\u0131 azaltmak i\u00e7in kortizonlu ila\u00e7lar kullan\u0131l\u0131r. Bu ila\u00e7lar da ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin di\u011fer elemanlar\u0131n\u0131 olumsuz etkileyece\u011finden bunlar\u0131 kullananlarda infeksiyon hastal\u0131klar\u0131na e\u011filim artar. Ya\u015fl\u0131larda k\u0131\u015f\u0131n infeksiyonlara yakalanma riski daha da artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle influenzaya kar\u015f\u0131 grip a\u015f\u0131s\u0131 yap\u0131labilir. Bu vir\u00fcs kendini \u00e7ok s\u0131k de\u011fi\u015ftirdi\u011finden bir y\u0131l yap\u0131lan bir a\u015f\u0131 di\u011fer y\u0131l etkili olmamaktad\u0131r. \u00c7ok farkl\u0131 vir\u00fcsler oldu\u011fundan ve yap\u0131lan a\u015f\u0131 da yaln\u0131zca birka\u00e7 vir\u00fcs i\u00e7in haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131ndan gribe kar\u015f\u0131 mutlak koruyucu olmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Kronik obstr\u00fcktif akci\u011fer hastal\u0131klar\u0131, kalp yetmezli\u011fi, kronik b\u00f6brek yetmezli\u011fi, nefrotik sendrom, siroz ve \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131 gibi kronik hastal\u0131klar\u0131 olan ki\u015filer de infeksiyonlara daha a\u00e7\u0131kt\u0131r. Kronik akci\u011fer hastal\u0131klar\u0131 olanlarda s\u0131k solunum infeksiyonlar\u0131 olur. Diabetliler cilt ve idrar yollar\u0131 dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli infeksiyonlara daha duyarl\u0131d\u0131rlar. Bir nedenle dala\u011f\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f kimselerde ve multipl miyelom denilen kemik ili\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131 olan kimselerde infeksiyonlar daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu nedenle kronik hastal\u0131\u011f\u0131 olan bu t\u00fcr ki\u015filere ve hatta 65 ya\u015f \u00fczerindeki t\u00fcm ya\u015fl\u0131lara pn\u00f6mokok a\u015f\u0131s\u0131 yap\u0131labilir. Bu ki\u015filerin hekimlerine dan\u0131\u015farak bu konuda fikir almalar\u0131 ve \u00f6nerilerine uymalar\u0131 gerekir. <\/p>\n
Do\u011fru beslenmenin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi \u00fczerinde olumlu etkisi vard\u0131r. Protein-kalori eksikli\u011fi, vitamin yetersizlikleri, bak\u0131r, demir, \u00e7inko, magnezyum ve selenyum fazlal\u0131\u011f\u0131 ya da eksikli\u011fi ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini zay\u0131flat\u0131r. Kolesterol, doymu\u015f ya da doymam\u0131\u015f ya\u011f asitlerinin a\u015f\u0131r\u0131 al\u0131m\u0131n\u0131n da ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi \u00fczerinde olumsuz etkisi oldu\u011fu bilinmektedir. Dengeli beslenmeye ge\u00e7ildi\u011finde bozukluklar\u0131n bir\u00e7o\u011fu d\u00fczelmektedir. Ancak kal\u0131c\u0131 hasarlar da olu\u015fabilir. Bu nedenle sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme infeksiyon ve kanser gibi hastal\u0131klara yakalanmamak bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bunun i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan vitamin almak gerekmez. De\u011fi\u015fik sebze ve meyveler i\u00e7eren yiyeceklerden g\u00fcnde 5 porsiyon t\u00fcketmek, hayvansal ya\u011f ve et t\u00fcketimini ve alkol al\u0131m\u0131n\u0131 azaltmak ya da alkol i\u00e7miyorsan\u0131z i\u00e7memeye devam etmek do\u011fru beslenmenin gerekleridir. <\/p>\n
Sigara, hava kirlili\u011fi gibi toksik maddelerin de infeksiyonlar ve kanser riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. \u00d6zellikle k\u0131\u015f mevsiminde \u0131s\u0131nma ihtiyac\u0131 nedeniyle hava kirlili\u011fine maruz kalma daha \u00e7ok olmaktad\u0131r. Yine k\u0131\u015f\u0131n kapal\u0131 yerlerde daha \u00e7ok sigara t\u00fcketiminden dolay\u0131 i\u00e7meyenlerin de sigara duman\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fma ihtimali artmaktad\u0131r. Bunlardan korunma ise ki\u015fisel oldu\u011fu kadar toplumsal \u00e7\u00f6z\u00fcmleri de gerektirmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi olarak da bilinen imm\u00fcn sistem insan\u0131 bir\u00e7ok hastal\u0131ktan koruyan ve v\u00fccutta yay\u0131lm\u0131\u015f olarak bulunan bir savunma mekanizmas\u0131d\u0131r. Temel g\u00f6revi v\u00fccudu potansiyel zararl\u0131 maddelere kar\u015f\u0131 korumakt\u0131r. \u00d6yleki bu sistem olmasayd\u0131 ya\u015fam da m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131. \u00c7evremiz \u00e7ok \u00e7e\u015fitli zararl\u0131 maddelerle ve mikroplarla doludur. Hatta bu mikroplardan baz\u0131lar\u0131 deride, barsaklarda, a\u011f\u0131zda \u2026<\/p>\n