1979 Nobel Fizik O\u0308du\u0308lu\u0308\u2019nu\u0308 Pakistan\u2019l\u0131 fizikc\u0327i Abdu\u0308sselam ald\u0131. Bu, Mu\u0308slu\u0308man bir bilim adam\u0131na fen alan\u0131nda verilen ilk Nobel o\u0308du\u0308lu\u0308 idi. Abdu\u0308sselam bas\u0327ar\u0131s\u0131n\u0131n arkas\u0131nda gu\u0308c\u0327lu\u0308 Mu\u0308slu\u0308man inanc\u0131 oldug\u0306unu so\u0308ylemis\u0327ti. Hatta Nobel o\u0308du\u0308l to\u0308reninde yapt\u0131g\u0306\u0131 konus\u0327mada Kur\u2019an\u2019da ki Mu\u0308lk Suresi\u2019nden ayetler bile okudu: \u201cBirbirinin t\u0131pk\u0131s\u0131 olan yedi kat go\u0308g\u0306u\u0308 yaratan O\u2019dur. Rahma\u0302n\u2019\u0131n yarat\u0131s\u0327\u0131nda bir uygunsuzluk go\u0308remezsin. I\u0307s\u0327te go\u0308zu\u0308nu\u0308 go\u0308g\u0306e c\u0327evir bak! Bir c\u0327atlak go\u0308rebilir misin? Sonra go\u0308zu\u0308nu\u0308 bir daha, bir daha c\u0327evir. Go\u0308zu\u0308n, arad\u0131g\u0306\u0131 c\u0327atlak ve du\u0308zensizlig\u0306i bulamay\u0131p a\u0302ciz ve bitkin halde sana do\u0308necektir\u201d.<\/p>\n
Buradan yola c\u0327\u0131kan I\u0307slamc\u0131 yazarlar din ile bilimin c\u0327elis\u0327mek s\u0327o\u0308yle dursun birbirini destekleyen iki alan oldug\u0306unu dillendirmis\u0327lerdir. Bu iddialar\u0131n\u0131 gu\u0308c\u0327lendirmek ic\u0327in 9. ve 13 yu\u0308zy\u0131llar aras\u0131nda ortaya c\u0327\u0131kan I\u0307slamc\u0131 birc\u0327ok bilim adam\u0131n\u0131n bilimdeki kes\u0327if ve bas\u0327ar\u0131lar\u0131n\u0131 gu\u0308ndeme tas\u0327\u0131d\u0131lar. Gerc\u0327ekten de o\u0308zellikle Abbasi do\u0308neminde I\u0307slam cog\u0306rafyas\u0131ndan c\u0327\u0131kan bilim adamlar\u0131 cebirden felsefeye astronomiden biyolojiye bilim ve du\u0308s\u0327u\u0308nce du\u0308nyas\u0131na c\u0327ok o\u0308nemli katk\u0131larda bulunmus\u0327lard\u0131.<\/p>\n
I\u0307slamc\u0131 bilim adamlar\u0131n\u0131n bilimsel bulus\u0327 ve bas\u0327ar\u0131lar\u0131, din ile bilimin c\u0327elis\u0327medig\u0306ini go\u0308sterir mi? Fizikc\u0327i Abdu\u0308sselam bas\u0327ar\u0131s\u0131n\u0131n arkas\u0131ndaki motivasyonun din oldug\u0306unu so\u0308ylerken ne kadar gerc\u0327ekc\u0327iydi?<\/p>\n
Abdu\u0308sselam\u2019a Nobel o\u0308du\u0308lu\u0308nu\u0308 getiren c\u0327al\u0131s\u0327malar\u0131 aras\u0131nda Bu\u0308yu\u0308k Birles\u0327me kuram\u0131, su\u0308persimetri ve en o\u0308nemlisi elektrozay\u0131f kuvvet teorisi vard\u0131. Bunlarda inanc\u0327la ilgili bir uyus\u0327mazl\u0131k go\u0308ru\u0308nmu\u0308yordu.<\/p>\n
Hatta daha ileri gidelim. O\u0308rneg\u0306in fizikte evrendeki kara delikler ve kara enerjiyle ilgili bulus\u0327lar ya da mikro evrendeki atom alt\u0131 parc\u0327ac\u0131klar\u0131n kes\u0327fi sizin dini inanc\u0131n\u0131zla c\u0327elis\u0327ecek bilgiler u\u0308retmiyorsa, bir inanc\u0131n\u0131z\u0131n olmas\u0131 bu alanlarda c\u0327al\u0131s\u0327man\u0131za engel olus\u0327turmaz. C\u0327u\u0308nku\u0308 dinin bu konularla ilgili direkt bir so\u0308ylemi yoktur. Hatta Abdu\u0308sselam\u2019\u0131n yapt\u0131g\u0306\u0131 gibi dinin birc\u0327ok a\u0302yetine bilimsel kes\u0327ifleri olumlad\u0131g\u0306\u0131 ya da o\u0308nceden haber verdig\u0306i anlam\u0131nda yorum bile getirebilirsiniz; bu da size c\u0327al\u0131s\u0327malar\u0131n\u0131zda o\u0308nemli bir motivasyon sag\u0306lar.<\/p>\n
Din ile bilim aras\u0131nda varolus\u0327sal c\u0327elis\u0327kiyi go\u0308rmez ve bilimsellig\u0306i daha c\u0327ok teknik anlamda gelis\u0327me olarak deg\u0306erlendirirseniz aralar\u0131nda uzlas\u0327mazl\u0131k olmad\u0131g\u0306\u0131n\u0131 du\u0308s\u0327u\u0308nebilirsiniz. Ancak dinsel yaz\u0131mlar\u0131n oldug\u0306u alanlara girerseniz olgular\u0131 yorumlarken hep bu dinsel arka plan\u0131 go\u0308zetir ve c\u0327al\u0131s\u0327malar\u0131n\u0131z\u0131 buna go\u0308re yo\u0308nlendirirsiniz. Yani bir anlamda o\u0308zgu\u0308rce c\u0327al\u0131s\u0327amazs\u0131n\u0131z. Eski c\u0327ag\u0306larda yas\u0327ananlar\u0131 du\u0308s\u0327u\u0308nu\u0308n. Bir zamanlar evrenin merkezinin du\u0308nya oldug\u0306una inan\u0131l\u0131rd\u0131. Kopernik\u2019ten sonra Galileo bu inanc\u0131n ko\u0308kten deg\u0306is\u0327mesine katk\u0131da bulundu. Du\u0308nyan\u0131n gu\u0308nes\u0327in c\u0327evresinde do\u0308ndu\u0308g\u0306u\u0308nu\u0308 ac\u0327\u0131klamas\u0131yla Ortac\u0327ag\u0306\u2019daki bu\u0308yu\u0308k bir dogma y\u0131k\u0131ld\u0131. Kilise\u2019nin otoritesi sars\u0131ld\u0131. Galileo\u2019ya yapmad\u0131klar\u0131n\u0131 b\u0131rakmad\u0131lar. Onun, bulus\u0327unu yads\u0131yarak yas\u0327am\u0131n\u0131 kurtard\u0131g\u0306\u0131 so\u0308ylenir. Ancak gerc\u0327ekler yads\u0131mayla deg\u0306is\u0327miyor. Bugu\u0308n kimse du\u0308nyan\u0131n gu\u0308nes\u0327in c\u0327evresinde do\u0308ndu\u0308g\u0306u\u0308nu\u0308 tart\u0131s\u0327m\u0131yor ama bilimsel kes\u0327ifler inanc\u0327 ile bilim aras\u0131nda yeni uyus\u0327mazl\u0131klara neden olmaya devam ediyor. O\u0308rneg\u0306in evrim konusunda dinsel so\u0308ylem ile bilimsel literatu\u0308r aras\u0131nda belirgin bir c\u0327elis\u0327ki var. Siz bir biyolog iseniz dinin bu konudaki so\u0308ylemlerini b\u0131rakmak zorundas\u0131n\u0131zd\u0131r yoksa o\u0308zgu\u0308r olamazs\u0131n\u0131z ve evrime ait bulgular\u0131 dinsel inanc\u0131n\u0131zla bag\u0306das\u0327t\u0131racak zorlama yorumlara gidersiniz.<\/p>\n
Evrimle ilgili bilimsel bulus\u0327lar\u0131n artmas\u0131, art\u0131k bunlar\u0131n yads\u0131namayacak noktaya gelmesi birc\u0327ok dini otoriteyi tedirgin etmektedir. Bir zamanlar du\u0308nyan\u0131n gu\u0308nes\u0327in c\u0327evresinde do\u0308ndu\u0308g\u0306u\u0308ne kars\u0327\u0131 c\u0327\u0131kan Kilise bugu\u0308n evrim teorisini dog\u0306rudan reddetmek yerine Tanr\u0131\u2019n\u0131n, varolus\u0327u evrim arac\u0131l\u0131g\u0306\u0131yla ortaya koydug\u0306una dair imada bulunmaktad\u0131r. Deneyimlerimizden biliriz. Birbiriyle uyumlu gibi go\u0308ru\u0308nen birc\u0327ok olgu asl\u0131nda uzlas\u0327mazl\u0131k ic\u0327indedir. Bu, biraz da olaylara hangi pencereden bakt\u0131g\u0306\u0131m\u0131zla ilgilidir. Dinin ve inanc\u0327lar\u0131n aksini so\u0308ylemedig\u0306iniz zaman sorun yoktur ama inanc\u0327 alan\u0131nda istenmeyen bir mecraya girerseniz is\u0327te o zaman sorunlar bas\u0327lar.<\/p>\n
Din ile bilim aras\u0131nda c\u0327elis\u0327ki olmad\u0131g\u0306\u0131n\u0131 so\u0308yleyenler kan\u0131mca bir noktay\u0131 atl\u0131yorlar ya da go\u0308rmezden geliyorlar: Din inanc\u0327lar u\u0308zerine kurulur, dinde s\u0327u\u0308pheye yer yoktur; oysaki bilim, s\u0327u\u0308phe ve kes\u0327fetmeye dayan\u0131r, meraktan gu\u0308c\u0327 al\u0131r. I\u0307nanc\u0327 ile s\u0327u\u0308phe birbirine z\u0131t iki zihinsel faaliyettir.Dinvebilimdebufaaliyetlerinfarkl\u0131 yo\u0308nlerdekurumsallas\u0327m\u0131s\u0327 u\u0308ru\u0308nleridir. Bilim inanc\u0327la c\u0327elis\u0327meyecek alanlarda gezinebildig\u0306i gibi inanc\u0131m\u0131z\u0131n bulundug\u0306u alanlara da yo\u0308nelebilir. O nedenle dinin bilimle c\u0327elis\u0327medig\u0306ini so\u0308yleyenler s\u0327unu mu demek istiyorlar? I\u0307nanc\u0327lar\u0131m\u0131zla uzlas\u0327an yeni bilgilere evet ama bu inanc\u0327lar\u0131 sarsacak bulgu ve yorumlara hay\u0131r. U\u0308stelik bir de bunlar\u0131 inanc\u0131m\u0131z dog\u0306rultusunda rasyonalize edemiyorsak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1979 Nobel Fizik O\u0308du\u0308lu\u0308\u2019nu\u0308 Pakistan\u2019l\u0131 fizikc\u0327i Abdu\u0308sselam ald\u0131. Bu, Mu\u0308slu\u0308man bir bilim adam\u0131na fen alan\u0131nda verilen ilk Nobel o\u0308du\u0308lu\u0308 idi. Abdu\u0308sselam bas\u0327ar\u0131s\u0131n\u0131n arkas\u0131nda gu\u0308c\u0327lu\u0308 Mu\u0308slu\u0308man inanc\u0131 oldug\u0306unu so\u0308ylemis\u0327ti. Hatta Nobel o\u0308du\u0308l to\u0308reninde yapt\u0131g\u0306\u0131 konus\u0327mada Kur\u2019an\u2019da ki Mu\u0308lk Suresi\u2019nden ayetler bile okudu: \u201cBirbirinin t\u0131pk\u0131s\u0131 olan yedi kat go\u0308g\u0306u\u0308 yaratan O\u2019dur. Rahma\u0302n\u2019\u0131n \u2026<\/p>\n