Y\u0131llar \u00f6nce arkada\u015f\u0131mdan duydu\u011fumda anlam verememi\u015ftim. Tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir gen\u00e7 intihar etmi\u015fti. Nedenini sordum o da anlatt\u0131. \u00c7ocuk hayattayken hep bir \u015feyden yak\u0131n\u0131rm\u0131\u015f. Bir durumdan ba\u015fka bir duruma ge\u00e7erken ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ruhsal zorluklar onu \u00e7ok rahats\u0131z ediyor, bazen bunal\u0131ma bile sokuyormu\u015f. B\u00f6yle zamanlarda kendisini yaln\u0131z ve bo\u015flukta hissediyormu\u015f. Sonunda dayanamam\u0131\u015f ve can\u0131na k\u0131ym\u0131\u015f. Bana bir insan\u0131n bu nedenle intihar etmesi \u00e7ok garip gelmi\u015fti.<\/p>\n
Mutlu toplumlar\u0131n \u00f6n\u00fcndeki iki engelden birinin insan-insan \u00e7eli\u015fkisi yani insan\u0131n insan\u0131 s\u00f6m\u00fcrmesi, di\u011ferinin de alet yaparak, teknolojiyi geli\u015ftirerek \u00fcstesinden gelebilece\u011fi insan-do\u011fa \u00e7eli\u015fkisi oldu\u011fu s\u00f6ylenir. \u015e\u00fcphesiz bu \u00e7eli\u015fkilerin giderilmesi refah toplumuna ula\u015fmada \u00f6nemli geli\u015fmelerdir. Ancak bunun sa\u011flanmas\u0131 sorunlar\u0131n bitti\u011fi anlam\u0131na gelir mi? \u0130deal bir toplum olu\u015fturdu\u011fumuzu varsayal\u0131m.<\/p>\n
B\u00f6yle bir toplumda \u00e7eli\u015fkiler ya\u015fanmaz m\u0131? Tabii ki ya\u015fan\u0131r. Bunlar varolu\u015fsal yani insan\u0131n insan olmaktan dolay\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7eli\u015fkilerdir. Bunu s\u00f6ylerken ya\u015fam\u0131n hastal\u0131klarla birlikte oldu\u011fu, sonunun \u00f6l\u00fcmle geldi\u011fi ger\u00e7e\u011fini, yak\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n kayb\u0131ndan duyulan ac\u0131lar\u0131 bir yana koyuyorum. Bunlar da varolu\u015fsal sorunlar. Benim s\u00f6z\u00fcn\u00fc etmek istedi\u011fim, insan ruhuna z\u0131tl\u0131klar olarak yerle\u015fmi\u015f kodlar ve bunlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu \u00e7eli\u015fkiler.<\/p>\n
ASLINDA \u0130K\u0130 K\u0130\u015e\u0130 M\u0130Y\u0130Z?<\/strong> <\/p>\n \u201c\u0130nsan insan\u0131n kurdudur\u201d. 17. y\u00fczy\u0131l \u0130ngiliz filozofu Thomas Hobbes\u2019e ait bu s\u00f6z\u00fcn anlam\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k. \u0130nsan\u0131n insana k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapabilece\u011fini anlat\u0131yor. Hobbes insanlar\u0131n bu \u00f6zelli\u011fi nedeniyle ki\u015fileri birbirinden korumak gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n Bunun i\u00e7in bir toplum s\u00f6zle\u015fmesi ihtiyac\u0131 oldu\u011funu, devletlerin de bu nedenle kuruldu\u011funu belirtiyor. Peki eskilerin s\u00f6yledi\u011fi \u015fu s\u00f6ze ne demeli: \u201c\u0130nsan insan\u0131n zehrini al\u0131r\u201d. Yads\u0131mak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Ba\u015f\u0131m\u0131z s\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, derdimizi payla\u015fmak istedi\u011fimizde yine insanlara ba\u015fvuruyoruz. \u0130yilik eden de insan, k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapan da. Demek ki kodlar\u0131m\u0131z b\u00f6yle. Biz iki duyguyu da ta\u015f\u0131yoruz, bazen birini bazen di\u011ferini a\u00e7\u0131\u011fa vuruyoruz ama asl\u0131nda biz ikisiyiz.<\/p>\n Bir arkada\u015f\u0131m var. Toplumsal dayan\u0131\u015fmaya samimiyetle inan\u0131yor. Emekten yana, toplumcu, sosyalist fikirlere sahip, ancak ki\u015fisel ya\u015fant\u0131s\u0131nda \u00e7ok bencil, kendisinden ba\u015fka kimseyi d\u00fc\u015f\u00fcnmez. Bu \u00e7eli\u015fkisini hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131mda duymazl\u0131ktan gelir, bildi\u011fini okur. Biri fikrinde, di\u011feri duygular\u0131nda bu z\u0131tl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde hi\u00e7bir rahats\u0131zl\u0131k duymadan ta\u015f\u0131may\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n Gen\u00e7li\u011fimde yazd\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 hayran\u0131 oldu\u011fum \u00fcnl\u00fc yazarlar\u0131n yazd\u0131klar\u0131yla taban tabana z\u0131t ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fimde hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fram\u0131\u015ft\u0131m. \u201cM\u00fcmk\u00fcnse bu yazarlarla tan\u0131\u015fmay\u0131n\u201d diyenlerin ne kadar hakl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 ge\u00e7 de olsa anlad\u0131m. \u00c7o\u011fumuz g\u00f6zlemlemi\u015ftir.<\/p>\n VAROLU\u015eSAL \u00c7EL\u0130\u015eK\u0130N\u0130N TEMEL\u0130<\/strong> <\/p>\n Grup olu\u015fturan gen\u00e7ler bir yandan birbiriyle dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde olurken, bir yandan da kendilerini bireysel olarak \u00f6ne \u00e7\u0131karmak isterler. Bu ne perhiz, ne lahana tur\u015fusu. \u0130nsan olman\u0131n getirdi\u011fi bir \u00e7eli\u015fki hali olmal\u0131 bu da.<\/p>\n Sevgi ve \u015eiddetin Kayna\u011f\u0131 isimli yap\u0131t\u0131nda Eric Fromm bu iki duygunun insandan orijin al\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ok ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak inceler ve insan e\u011filimlerinin en k\u00f6t\u00fc ve en tehlikeli temelinin \u00f6l\u00fcm sevgisi, hastal\u0131kl\u0131 narsizm ve birlikte-ya\u015fama-aile-i\u00e7i-zina saplant\u0131s\u0131 oldu\u011funu anlat\u0131r.<\/p>\n Bunlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na da insan\u0131 geli\u015ftiren di\u011fer \u00fc\u00e7 e\u011filimi koyar: \u00d6l\u00fcm sevgisine kar\u015f\u0131 ya\u015fam sevgisi, narsizme kar\u015f\u0131 insan sevgisi, birlikte-ya\u015fama-aile-i\u00e7i-zina saplant\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k. Bu iki y\u00f6neli\u015ften biri ancak \u00e7ok az ki\u015fide sonuna dek geli\u015fmi\u015ftir. Normal insan\u0131n bu e\u011filimlerin karma\u015fas\u0131 oldu\u011funu belirtir.<\/p>\n Varolu\u015fsal \u00e7eli\u015fkinin bir \u00f6rne\u011fi hayvanlara olan davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131zda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hayvanlara kar\u015f\u0131 sevgi ve \u015fefkatimiz \u00f6zellikle son y\u0131llarda \u00e7ok artm\u0131\u015ft\u0131r. Ama vejetaryenler d\u0131\u015f\u0131nda bir\u00e7ok ki\u015fi sevdi\u011fi bu canl\u0131lar\u0131n etini yemekte bir beis g\u00f6rmez.<\/p>\n \u015e\u00dcPHE VE \u0130NAN\u00c7 \u0130\u00c7 \u0130\u00c7E GE\u00c7\u0130NCE…<\/strong><\/p>\n Baz\u0131 insanlar\u0131n bundan olumsuz etkilendi\u011fini biliyoruz. Hem hayvanlar\u0131 sevip hem de et yiyen insanlar\u0131n bu stresten kurtulmak i\u00e7in yemek yerken hayvanlar\u0131 akl\u0131na getirmedi\u011fi, o s\u0131rada hayvanlara olan sevgisini d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fi, yani sevgi ve \u015fiddeti birbirinden izole etti\u011fi apa\u00e7\u0131k ortada.<\/p>\n Bilgiye yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z da \u00e7eli\u015fkilerle dolu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015f\u00fcphe ve inanc\u0131 birlikte ya\u015f\u0131yoruz. \u0130kisi de genlerimizde var. Bir yandan merak duygusuyla olgular\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131p bilimsel verilere ula\u015f\u0131rken bazen de bu bilgilerin inanc\u0131m\u0131zla ters d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcyoruz. Yeni bilgileri ya yads\u0131yor ya da yeni ko\u015fullara uyarlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Bu da bir insanl\u0131k \u00e7eli\u015fkisi.<\/p>\n Cinsellik de netameli bir konu. Fromm\u2019a g\u00f6re cinsellik sevgi ve \u015fefkatten do\u011fabilece\u011fi gibi \u00e7ok farkl\u0131 tutkulardan da kaynaklanabilir. Cinsellik kolayl\u0131kla \u015fiddete d\u00f6n\u00fc\u015febilecek bir insanl\u0131k hali. Cinselli\u011fin bazen a\u011f\u0131r yasaklamalara maruz b\u0131rak\u0131lmas\u0131, bazen de i\u00e7inde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u015fiddetin iki ki\u015finin kendi aras\u0131ndaki oyun diye yumu\u015fat\u0131lmas\u0131 insan\u0131n sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir savunma mekanizmas\u0131 olsa gerek.<\/p>\n UNUTAMAMANIN A\u011eIRLA\u015eTIRDIKLARI<\/strong> <\/p>\n San\u0131r\u0131m Albert Camus idi. Bir yaz\u0131s\u0131nda \u201ct\u00fcm sorun unutamamakta\u201d diyordu \u00e7ok da \u00f6nemli olmayan bir olay\u0131 anlat\u0131rken. Halbuki \u00e7o\u011fu insan b\u0131rak\u0131n basit olaylar\u0131, a\u011f\u0131r travmalar\u0131 bile unutuyor, ortada bir sorun da kalm\u0131yordu. \u201cAh ke\u015fke ben de unutabilsem\u201d diye i\u00e7 ge\u00e7iriyordu.<\/p>\n Herhalde \u00e7o\u011fu ruhsal travma, varolu\u015fun getirdi\u011fi \u00e7eli\u015fkileri i\u00e7selle\u015ftirememenin sonucu. Y\u0131llar \u00f6nce arkada\u015f\u0131m\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi gencin intihar\u0131n\u0131 o zamanlar anlamam\u0131\u015ft\u0131m. \u015eimdi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da bir durumdan di\u011ferine ge\u00e7erken ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zorluklar, bir\u00e7ok insan\u0131n kolayl\u0131kla \u00fcstesinden gelebilece\u011fi insani \u00e7eli\u015fkileri unutamamaktan kaynaklan\u0131yordu belki de. Ne ac\u0131d\u0131r, bunu da gen\u00e7 ya\u015f\u0131nda hayat\u0131yla \u00f6demi\u015fti.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Y\u0131llar \u00f6nce arkada\u015f\u0131mdan duydu\u011fumda anlam verememi\u015ftim. Tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir gen\u00e7 intihar etmi\u015fti. Nedenini sordum o da anlatt\u0131. \u00c7ocuk hayattayken hep bir \u015feyden yak\u0131n\u0131rm\u0131\u015f. Bir durumdan ba\u015fka bir duruma ge\u00e7erken ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ruhsal zorluklar onu \u00e7ok rahats\u0131z ediyor, bazen bunal\u0131ma bile sokuyormu\u015f. B\u00f6yle zamanlarda kendisini yaln\u0131z ve bo\u015flukta hissediyormu\u015f. Sonunda dayanamam\u0131\u015f ve can\u0131na \u2026<\/p>\n