Soru: Kanserden korunmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/p>\n
Yan\u0131t: Bu soruya tek c\u00fcmleyle yan\u0131t vermek gerekirse k\u0131smen m\u00fcmk\u00fcn diyebiliriz. Kanser insan\u0131n genetik yap\u0131s\u0131ndaki de\u011fi\u015fimler sonucu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu de\u011fi\u015fimler do\u011fu\u015ftan olabilece\u011fi gibi sonradan da olu\u015fabilir. Genellikle de sonradan olur. Asl\u0131nda her normal insan\u0131n h\u00fccrelerinde s\u00fcrekli olarak genetik yap\u0131da de\u011fi\u015fimler olu\u015fmakta, bunlar yine organizma taraf\u0131ndan d\u00fczene sokulmaktad\u0131r. Bu de\u011fi\u015fimler d\u00fczeltilemeyecek bir noktaya geldi\u011finde de kanser ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bizler d\u0131\u015ftan m\u00fcdahaleyle ancak bir noktaya kadar insanlar\u0131 kanserden koruyabiliriz.<\/p>\n
Soru: Genetik yap\u0131daki de\u011fi\u015fimlerin nedeni nedir?<\/p>\n
Yan\u0131t: Bu canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam\u0131ndaki ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir s\u00fcre\u00e7tir. Canl\u0131lar nas\u0131l do\u011fuyor, b\u00fcy\u00fcyor, geli\u015fiyor, ya\u015flan\u0131yor ve \u00f6l\u00fcyorsa bu durum h\u00fccresel d\u00fczeyde de b\u00f6yledir. Bu s\u00fcre\u00e7te genetik de\u011fi\u015fikliklerin yani mutasyonlar\u0131n olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00c7evresel fakt\u00f6rler bu s\u00fcreci olumlu ya da olumsuz etkileyebilir.<\/p>\n
Soru: Ne gibi \u00e7evresel fakt\u00f6rler kansere yol a\u00e7abilir?<\/p>\n
Yan\u0131t: Sigara kansere neden oldu\u011fu kesin olarak g\u00f6sterilmi\u015f en \u00f6nemli ve en yayg\u0131n kullan\u0131lan maddedir. Yaln\u0131zca akci\u011fer kanserine de\u011fil, ba\u015f ve boyun t\u00fcm\u00f6rlerine, yemek borusu, mesane, b\u00f6brek ve pankreas kanserine de neden olmaktad\u0131r. Son y\u0131llarda kad\u0131nlarda akci\u011fer kanserinin daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmesi onlar\u0131n da daha \u00e7ok sigara i\u00e7mesinden dolay\u0131d\u0131r. Bu demek de\u011fildir ki sigara i\u00e7en herkes kanser olacak. Ancak kansere yakalanan bir \u00e7ok ki\u015fi sigara i\u00e7meseydi kanser olmayacakt\u0131. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne g\u00f6re kanser i\u00e7in risk olu\u015fturan fakt\u00f6rler aras\u0131nda alkol, radyasyon, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, baz\u0131 hormonlar, ila\u00e7lar ve infeksiyonlar say\u0131labilir. Do\u011fada bulunan bir \u00e7ok madde de kanser olu\u015fumuna yol a\u00e7ar. Bunlara uzun s\u00fcre maruz kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kanser olu\u015fur. Bu t\u00fcr maddelere kanser yap\u0131c\u0131 anlam\u0131nda karsinojen diyoruz.<\/p>\n
Soru: Alkol hangi kanserler i\u00e7in risk olu\u015fturur?<\/p>\n
Yan\u0131t: A\u011f\u0131z, g\u0131rtlak, yemek borusu ve karaci\u011fer kanser riskini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Soru: Hangi infeksiyonlar kansere neden olmaktad\u0131r?<\/p>\n
Yan\u0131t: Hepatit B ve C vir\u00fcslerini ta\u015f\u0131yanlarda karaci\u011fer kanser riski normale g\u00f6re artm\u0131\u015ft\u0131r. Helikobakter pilori dedi\u011fimiz \u00fclsere neden olan bir bakteriyle mide kanseri ve lenf kanseri riski artmaktad\u0131r. Seks yoluyla ge\u00e7en insan papilloma virusunu ta\u015f\u0131yanlarda rahim a\u011fz\u0131 kanseri g\u00f6r\u00fclebilir. AIDS virusu, EBV, HTLV-1 gibi viruslar lenf kanserinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olabilir.<\/p>\n
Soru: G\u00fcne\u015flenmenin kansere etkisi var m\u0131?<\/p>\n
Yan\u0131t: S\u00fcrekli olarak g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131na maruz kalanlarda hem malin melanom dedi\u011fimiz k\u00f6t\u00fc gidi\u015fli cilt kanseri, hem de nispeten daha iyi seyreden di\u011fer cilt kanserlerinin g\u00f6r\u00fclme ihtimali artmaktad\u0131r. \u00d6zellikle a\u00e7\u0131k tenli ki\u015filerde bu risk daha fazlad\u0131r. Bir onkolog g\u00f6z\u00fcyle g\u00fcne\u015flenmeyi tavsiye etmiyorum.<\/p>\n
Soru: Ne t\u00fcr radyasyon kansere yol a\u00e7ar? \u00d6rne\u011fin cep telefonlar\u0131 kansere neden olur mu?<\/p>\n
Yan\u0131t: Esas olarak iki t\u00fcr radyasyon vard\u0131r. Birincisi iyonize edici radyasyon, di\u011feri iyonize etmeyen radyasyon. \u0130yonize edici radyasyona \u00f6rnekler verecek olursak atom bombas\u0131n\u0131n patlamas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kan radyasyon, n\u00fckleer reakt\u00f6rlerin \u00fcretti\u011fi ya da uranyum gibi radyoaktif maddelerin sald\u0131\u011f\u0131 radyasyonu s\u00f6yleyebiliriz. Kansere neden olan i\u015fte bu radyasyondur. Radyo dalgalar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fck frekansl\u0131 elektrik ve magnetik alanlardan yans\u0131yan radyasyon iyonize etmeyen radyasyondur. Cep telefonlar\u0131 bu t\u00fcr radyasyona \u00f6rnektir. \u015eu ana kadarki bilgilerimizle bunlar\u0131n kansere yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin olarak s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n
Soru: Ne t\u00fcr hormon ve ila\u00e7lar kansere neden olur?<\/p>\n
Yan\u0131t: Burada \u00f6zellikle \u015funu vurgulamak gerekir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan bir \u00e7ok ilac\u0131n yararl\u0131 etkileri kadar istenmeyen yan etkileri de vard\u0131r. Bu yan etkiler v\u00fccuttaki de\u011fi\u015fik sistemleri ilgilendirir ve mutlaka ortaya \u00e7\u0131kacak anlam\u0131na da gelmez. En basit ilac\u0131n bile yan etkileri olabilir. \u00d6rne\u011fin aspirin mide kanamas\u0131na yol a\u00e7acak kadar ciddi sorunlara neden olabilir. Bizler hekim olarak etkisi, yan etkisine a\u011f\u0131r basan durumlarda ila\u00e7 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 tavsiye ederiz. Bu bilgi \u00e7er\u00e7evesinde kanser riskini art\u0131ran ila\u00e7lar\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz: \u00c7eli\u015fki gibi g\u00f6r\u00fcnmekle birlikte kemoterapi denilen kanser tedavisinde kullan\u0131lan ila\u00e7lardan baz\u0131lar\u0131 kanser riskini art\u0131r\u0131r. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini bask\u0131layan ila\u00e7larda da kanser g\u00f6r\u00fclme oran\u0131 artar. Menopoz tedavisinde \u00f6strojen hormonu tek ba\u015f\u0131na kullan\u0131l\u0131rsa rahim ve meme kanserine neden olabilir. Baz\u0131 do\u011fum kontrol haplar\u0131n\u0131n karaci\u011fer ve rahim, fenasetin t\u00fcr\u00fc a\u011fr\u0131 kesicilerin b\u00f6brek kanseri riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131na dair veriler var. Meme kanserinde kullan\u0131lan tamoksifen isimli hormonal ila\u00e7la da rahim kanseri riski art\u0131\u015f g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Soru: Do\u011fada bulunan hangi maddeler kansere yol a\u00e7ar?<\/p>\n
Yan\u0131t: Kansere yol a\u00e7abilecek bir \u00e7ok madde var. Burada \u00f6nemli olan husus, bu maddelere uzun s\u00fcre maruz kal\u0131nmas\u0131yla kanserin ortaya \u00e7\u0131kabildi\u011fini unutmamakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin arsenik, akci\u011fer ve deri kanserine yol a\u00e7ar. Asbest i\u00e7eren maddeler akci\u011fer, akci\u011fer zar\u0131 ve g\u0131rtlak kanserine neden olur. Benzen kan kanseri, krom akci\u011fer kanseri, k\u00f6m\u00fcr katran\u0131 deri kanseri, s\u00fclf\u00fcrik asit burun ve g\u0131rtlak kanseri riskini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Soru: Mesleklerle kanser aras\u0131nda ili\u015fki var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Yan\u0131t: Uluslararas\u0131 Kanser Ara\u015ft\u0131rma Ajans\u0131\u2019n\u0131n verilerine g\u00f6re aluminyum sanayiinde ve \u00e7elik i\u015finde \u00e7al\u0131\u015fanlarda akci\u011fer, ayakkab\u0131 imalat\u0131nda ve mobilya \u00fcretiminde \u00e7al\u0131\u015fanlarda burun kanseri, kau\u00e7uk end\u00fcstrisinde mesane kanseri riski artmaktad\u0131r. Tahta tozuna maruz kalanlarda boyun kanseri daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Soru: O zaman bu mesleklerde \u00e7al\u0131\u015fanlar ne yapmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Yan\u0131t: En ba\u015fta bu t\u00fcr i\u015flerin riski \u00e7al\u0131\u015fanlar taraf\u0131ndan bilinmeli, sanayii \u00fcr\u00fcnlerine maruz kalma en aza indirilmeli ya da ortadan kald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015fin tipine ve maruz kal\u0131nan \u00fcr\u00fcn\u00fcn gaz, s\u0131v\u0131 ya da kat\u0131 olu\u015funa g\u00f6re maske, \u00f6zel ve koruyucu giysiler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Soru: Kanserden korunmak k\u0131smen m\u00fcmk\u00fcnse bunun i\u00e7in ne yapmak gerekir?<\/p>\n
Yan\u0131t: Bir kere yukar\u0131da belirtti\u011fimiz t\u00fcm risk fakt\u00f6rlerinden m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca uzak durmak gerekir. Ya\u015fam tarz\u0131m\u0131zda yapaca\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerle kansere yakalanma riskini azaltabiliriz. Bunun i\u00e7in Amerikan Kanser Cemiyeti\u2019nin (American Cancer Society) geli\u015ftirdi\u011fi \u015fu \u00f6neriler yol g\u00f6sterici olmal\u0131d\u0131r:
\n1- Sigara i\u00e7meyiniz.
\n2- G\u00fcnde en az 5 porsiyon sebze ve meyve yiyiniz.
\n3- Y\u00fcksek oranda ya\u011f, \u00f6zellikle hayvansal ya\u011f i\u00e7eren yiyeceklerden uzak durunuz, et t\u00fcketimini azalt\u0131n\u0131z.
\n4- Fiziksel olarak aktif olunuz, kilo almay\u0131n\u0131z, haftan\u0131n \u00e7o\u011fu g\u00fcn\u00fc en az 30 dakika fiziksel olarak aktif kal\u0131n\u0131z.
\n5- \u0130\u00e7iyorsan\u0131z, alkol al\u0131m\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca azalt\u0131n\u0131z.
\n6- Ayn\u0131 cins yiyecekleri s\u00fcrekli yeme yerine, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca de\u011fi\u015fik t\u00fcrden yiyecekleri t\u00fcketiniz.
\nBurada \u00f6zellikle vurgulanmas\u0131 gereken t\u00fcm bu \u00f6nerilere uymakla kansere yakalanmama garantisi yoktur. Bu t\u00fcr bir ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 benimsemeyenlerde de kanser olacak anlam\u0131na gelmez. Biz sadece bir ki\u015fi i\u00e7in kanser riskini nas\u0131l azaltabiliriz, onu konu\u015fuyoruz.<\/p>\n
Soru: Ekzersiz kanseri nas\u0131l \u00f6nlemektedir?<\/p>\n
Yan\u0131t: Fiziksel aktivite, kalori al\u0131m\u0131 ile t\u00fcketimi aras\u0131nda denge olu\u015fturur ve hormonlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kansere kar\u015f\u0131 ki\u015fiyi korur. \u00d6zellikle kal\u0131n barsak, prostat, rahim, meme ve b\u00f6brek kanserinde ekzersizle risk azalmaktad\u0131r. Meme ve prostat kanseri hormonlarla yak\u0131n ili\u015fkidedir. Ekzersiz hormon d\u00fczeylerindeki iyile\u015ftirici etkisiyle bu kanserlere kar\u015f\u0131 ki\u015fiyi korumaktad\u0131r. Barsak kanserindeki etkisi ise barsak hareketlerini h\u0131zland\u0131rmak suretiyle olmaktad\u0131r. Bu da barsak i\u00e7inde olu\u015fan zaral\u0131 maddelerin k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde d\u0131\u015far\u0131 at\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Ekzersiz \u015fi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek suretiyle de kansere kar\u015f\u0131 koruyucu bir fonksiyon g\u00f6r\u00fcr. Ekzersiz ayn\u0131 zamanda kalp ve \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 da ki\u015fiyi korur.<\/p>\n
Soru: Kanserden korunmak i\u00e7in check-up \u00f6nerilir mi?<\/p>\n
Yan\u0131t: Baz\u0131 kan tetkikleri ve t\u0131bbi i\u015flemlerle kanserden \u015f\u00fcphelenmek ve kanseri erken yakalamak m\u00fcmk\u00fcn. Tabii bu t\u00fcm kanserler i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil. Bilimsel olarak check-up yap\u0131lmas\u0131n\u0131n uygun oldu\u011fu kanserler; kad\u0131nlarda meme, rahim a\u011fz\u0131, erkeklerde prostat ve her iki cinste kal\u0131n barsak ve rektum kanseridir. Zaten bunlar, insanlarda en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen kanserler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
Soru: Bu kanserlerde ne gibi tetkikler yap\u0131l\u0131r?<\/p>\n
Yan\u0131t: Kad\u0131nlarda rahim a\u011fz\u0131 kanseri i\u00e7in kad\u0131n do\u011fum muayenesi ile rahim a\u011fz\u0131ndan s\u0131v\u0131 al\u0131n\u0131r (pap-smear). Meme kanseri i\u00e7in 40 ya\u015f\u0131n \u00fczerinde y\u0131lda bir kez mamografi yap\u0131l\u0131r. Erkeklerde 50 ya\u015f\u0131n \u00fczerinde kanda PSA (prostata \u00f6zg\u00fc antijen) d\u00fczeyine bak\u0131l\u0131r. Barsak kanseri i\u00e7in d\u0131\u015fk\u0131da gizli kan olup olmad\u0131\u011fna bak\u0131l\u0131r ve barsaklar belli aralarla ince bir t\u00fcp arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla (kolonoskopi) incelenir.<\/p>\n
Soru: G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kanser konusunda b\u00fcy\u00fck geli\u015fmeler ya\u015fan\u0131yor. Kanserden kurtulmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/p>\n
Yan\u0131t: Halk aras\u0131nda yanl\u0131\u015f bir anlay\u0131\u015f var. Bir\u00e7ok insan i\u00e7in kanser ile \u00f6l\u00fcm e\u015fde\u011fer al\u0131n\u0131yor. Bence bu anlay\u0131\u015f de\u011fi\u015fmeli. Bir\u00e7ok kanser t\u00fcr\u00fcn\u00fc kronik bir hastal\u0131k gibi d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Nas\u0131l kalp hastal\u0131\u011f\u0131 ve \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131yla birlikte ya\u015fayabiliyorsak kanserle de birlikte ya\u015famak m\u00fcmk\u00fcn. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki tedavi y\u00f6ntemleriyle bir\u00e7ok kanserden kurtulmak m\u00fcmk\u00fcn. \u00d6zellikle erken yakalanan kanserler i\u00e7in bu daha ge\u00e7erli. Ancak ilerlemi\u015f baz\u0131 kanserlerde bile tedaviyle tamamen iyile\u015filebilir. Erkek yumurtal\u0131k kanseri buna \u00f6rnektir. Lenf kanseri, kan kanseri de bunlar ars\u0131nda say\u0131labilir. Kanserden kurtulmak tedavinin yan\u0131s\u0131ra hastal\u0131\u011f\u0131n yayg\u0131nl\u0131k ve agresiflik durumuna g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Kaybetti\u011fimiz hastalar\u0131n yan\u0131s\u0131ra, kad\u0131n yumurtal\u0131k kanserinden tutun da meme, prostat, b\u00f6brek, kal\u0131n barsak , yemek borusu, yutak ve yumu\u015fak doku kanserine var\u0131ncaya kadar de\u011fi\u015fik t\u00fcrde kanserden kurtulmu\u015f bir s\u00fcr\u00fc insan vard\u0131r.<\/p>\n
Soru: Baz\u0131 organlar\u0131n kanserleri di\u011ferlerine g\u00f6re tedaviye daha m\u0131 diren\u00e7li?<\/p>\n
Yan\u0131t: Evet. Bu yaln\u0131zca organla da ilgili bir durum de\u011fil. \u00d6rne\u011fin akci\u011fer, mide, pankreas kanserleri tedaviye daha diren\u00e7lidir. Ancak bu demek de\u011fildir ki her hastada ayn\u0131 durum s\u00f6z konusu. Ki\u015fisel farkl\u0131l\u0131klara ba\u011fl\u0131 olarak \u00f6rne\u011fin akci\u011fer kanseri, bir hastada k\u00f6t\u00fc, di\u011ferinde daha iyi bir seyir g\u00f6sterebilir. Erken yakalanm\u0131\u015f kanserlerde genel olarak sonu\u00e7 daha iyidir.<\/p>\n
Soru: Hangi t\u00fcr kanserler daha k\u00f6t\u00fc, hangileri daha iyi seyirlidir?<\/p>\n
Yan\u0131t: Malin melanom d\u0131\u015f\u0131ndaki cilt kanserleri, ya\u015fl\u0131 erkeklerin bir\u00e7o\u011funda g\u00f6r\u00fclen prostat kanseri yava\u015f gidi\u015flidir. Metastaz yapmam\u0131\u015fsa cerrahi ile hastal\u0131ktan tamamen kurtulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Prostat kanserinde radyoterapi (\u0131\u015f\u0131n tedavisi) ile de hastal\u0131k ortadan kald\u0131r\u0131labilmektedir. Erkek yumurtal\u0131k, lenf ve kan kanserleri h\u0131zl\u0131 seyir g\u00f6sterir, ancak yayg\u0131n hastal\u0131kta bile kemoterapi (ila\u00e7 tedavisi) ile kanserden tamamen kurtulunabilir. Ya\u015fl\u0131larda g\u00f6r\u00fclen baz\u0131 lenf kanserleri y\u0131llarca yava\u015f seyir g\u00f6sterir, ila\u00e7lara da her zaman iyi yan\u0131t vermez. Bu hastalar ila\u00e7s\u0131z izlenebilir. Baz\u0131 meme kanserleri yava\u015f gidi\u015flidir. Metastaz yapmam\u0131\u015fsa cerrahi, gereken durumlarda kemoterapi, radyoterapi ve hormonal tedavi ile hastal\u0131k ortadan kald\u0131r\u0131labilir. Bir\u00e7ok tiroid kanseri iyi seyir g\u00f6sterir ve tedaviyle hastal\u0131ktan kurtulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Pankreas kanseri, mide kanseri genellikle h\u0131zl\u0131 seyir g\u00f6sterir. Bunlarda erken tan\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Akci\u011fer, kal\u0131n barsak kanserinde ve ba\u015f boyun t\u00fcm\u00f6rlerinde de hastal\u0131\u011f\u0131n yayg\u0131nl\u0131k derecesi \u00f6nemlidir ve erken tan\u0131 hayat kurtar\u0131c\u0131 olabilir.<\/p>\n
Soru: Genel konu\u015fmak gerekirse kanserde hangi t\u00fcr tedaviler uygulanmaktad\u0131r?<\/p>\n
Yan\u0131t: G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kanser tedavisi olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k bir hal alm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnyada kanser tedavisi bir ekip i\u015fidir ve bizde de \u00f6yle olmak zorundad\u0131r. Kanser tedavisinin \u00fc\u00e7 sacaya\u011f\u0131 vard\u0131r ve bunlar birbirleriyle yak\u0131n i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131rlar: 1-\u0130la\u00e7 tedavisini uygulayan t\u0131bbi onkologlar, 2- I\u015f\u0131n tedavisini uygulayan radyasyon onkologlar\u0131, 3- Cerrahi tedaviyi uygulayan cerrahlar. Buradan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere kanserde genel olarak bu \u00fc\u00e7 bran\u015f\u0131 ilgilendiren tedaviler uygulanmaktad\u0131r. Baz\u0131 kanserlerde hastal\u0131\u011f\u0131n yayg\u0131nl\u0131k derecesine g\u00f6re yaln\u0131zca cerrahi tedavi uygulan\u0131rken di\u011ferlerinde kemoterapi ya da radyoterapi tek ba\u015f\u0131na kullan\u0131lmaktad\u0131r. Baz\u0131 kanserler hangi yayg\u0131nl\u0131k derecesinde olursa olsun yaln\u0131zca kemoterapiyle tedavi edilmektedirler. Buna radyoterapinin eklendi\u011fi durumlar da olabilmektedir. Lenf kanserleri buna \u00f6rnek verilebilir. Bir\u00e7ok ilerlemi\u015f kanserlerde ila\u00e7 ya da \u0131\u015f\u0131nla t\u00fcm\u00f6r k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmekte, ondan sonra cerrahi yap\u0131lmaktad\u0131r. Cerrahi sonras\u0131 kemoterapi ya da radyoterapi ihtiyac\u0131 g\u00f6steren kanserler de vard\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi kanser tedavisi olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k bir i\u015ftir. Tedavi s\u0131ras\u0131na karar vermek ya\u015famsal \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan bu \u00fc\u00e7 hekim grubu tak\u0131m olu\u015fturarak \u00e7al\u0131\u015fmak durumundad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yeni geli\u015ftirilmekte olan tedavi y\u00f6ntemleri de vard\u0131r. Bunlar aras\u0131nda, t\u00fcm\u00f6re giden damarlarlar\u0131 yok eden, h\u00fccre \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131 enzimleri hedef alarak durduran ila\u00e7lar ve gen tedavisi say\u0131labilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Soru: Kanserden korunmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Yan\u0131t: Bu soruya tek c\u00fcmleyle yan\u0131t vermek gerekirse k\u0131smen m\u00fcmk\u00fcn diyebiliriz. Kanser insan\u0131n genetik yap\u0131s\u0131ndaki de\u011fi\u015fimler sonucu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu de\u011fi\u015fimler do\u011fu\u015ftan olabilece\u011fi gibi sonradan da olu\u015fabilir. Genellikle de sonradan olur. Asl\u0131nda her normal insan\u0131n h\u00fccrelerinde s\u00fcrekli olarak genetik yap\u0131da de\u011fi\u015fimler olu\u015fmakta, bunlar yine organizma \u2026<\/p>\n