Demokrasi sadece siyasal ve toplumsal bir kavram de\u011fildir. Ondan daha \u00f6nemlisi ki\u015finin kafas\u0131ndaki tabu ve \u015fartlanmalardan kurtulabilmesi, bunlarla \u00f6zg\u00fcrce y\u00fczle\u015febilmesidir. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde h\u00e2kim olan d\u00fc\u015f\u00fcnce, demokrasiyi se\u00e7imlerde oy vermeye ve meclise milletvekili se\u00e7meye indirgemi\u015f durumda. Liderlik de toplumu kendi d\u00fc\u015f\u00fcnceleri do\u011frultusunda y\u00f6nlendiren ki\u015fi olman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7memekte.<\/p>\n
Zihinlerin \u00f6zg\u00fcr olmad\u0131\u011f\u0131 toplumlarda hangi siyasal sistemi kurarsan\u0131z kurun sonu\u00e7 de\u011fi\u015fmeyecektir. Bi\u00e7imsel a\u00e7\u0131dan demokrasi olsa bile ger\u00e7ek anlamda demokrasi olu\u015fturulamayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendi i\u00e7inde demokrat olmayan birey ve liderlerden olu\u015fmu\u015f toplum demokratik olamaz. Ne siyasal sistemi, ne medyas\u0131, ne de i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda demokrasiden s\u00f6z edilebilir. \u00d6rne\u011fin T\u00fcrkiye\u2019deki K\u00fcrt hareketini ve onun siyasal temsilcisi oldu\u011funu s\u00f6yleyen kapat\u0131lan Demokratik Toplum Parti\u2019sinin eski liderini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. S\u00fcrekli bar\u0131\u015f ve demokrasiden s\u00f6z ederken \u00e7ocuk, bebek ve kad\u0131n ayr\u0131m\u0131 yapmaks\u0131z\u0131n sivillere toplu katliam emrini verebilmi\u015f bir ki\u015fiyi kendi \u00fcst\u00fcnde bir g\u00fc\u00e7 olarak g\u00f6rebilmekte ve o istedi\u011fi i\u00e7in mecliste kalabileceklerini \u00e7ekinmeden s\u00f6yleyebilmektedir. Bu, bar\u0131\u015f ve demokrasi hareketi midir? Kendilerine gerilla diyen insanlar ve onlar\u0131n destek\u00e7ileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan olaya etik olarak bakal\u0131m.
\nOnlara g\u00f6re gerilla hareketi T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ne kar\u015f\u0131 yap\u0131lan bir \u00f6zg\u00fcrle\u015fme m\u00fccadelesidir. Askere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmelerini sava\u015f\u0131n taraf\u0131 olarak kendilerince izah ettiklerini varsayal\u0131m. Peki sivillere kar\u015f\u0131 yap\u0131lan ter\u00f6r olaylar\u0131 i\u00e7in ne demeli? Bir an i\u00e7in bu ki\u015filerin emellerine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. G\u00fcc\u00fcn\u00fc \u015fiddet ve sivil katliamlar\u0131 \u00fczerinden alan bir hareketin kuraca\u011f\u0131 d\u00fczen ne kadar demokratik ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 olabilir? Bu d\u00fczenin hayalini kuran ve g\u00f6z\u00fc kapal\u0131 liderlerini destekleyen insanlar bu toplumun \u00f6zg\u00fcr ve mutlu bireyleri olabilirler mi? Tabii ki hay\u0131r. \u201cHele bir sava\u015f\u0131 kazanal\u0131m, sonra nas\u0131l olsa istedi\u011fimiz gibi bir sistemi kurabiliriz\u201d diyemezsiniz. Toplumlar ge\u00e7mi\u015flerinden kurtulamazlar. Sistemler y\u0131llar\u0131n birikimi \u00fczerine olu\u015fturulmu\u015f miraslard\u0131r. Ne ekmi\u015fseniz onu bi\u00e7ersiniz.<\/p>\n
Ki\u015fisel d\u00fcnyas\u0131nda a\u00e7\u0131k ya da \u00f6rt\u00fcl\u00fc \u015fiddetin her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fc uygulayan kafalar ne kadar demokrat olabilir? Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve adalet kavram\u0131n\u0131 dilinden d\u00fc\u015f\u00fcrmeyen, ama y\u00f6netim ve \u00fcslubunda bariz otokrasi sergileyen politikac\u0131 m\u0131 demokrasiden yana, yoksa \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc kimseye b\u0131rakmayan, ama kalemini onu bunu karalamak i\u00e7in hoyrat\u00e7a kullanan gazete yazar\u0131 m\u0131? Evinde \u00e7ocu\u011funa ve e\u015fine \u015fiddet uygulamaktan \u00e7ekinmeyen, ama grubunda kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n erdemlerinden s\u00f6z eden y\u00f6netici mi demokrat? <\/p>\n
Bireyin kendisiyle y\u00fczle\u015febilmesine izin veren, ya\u015fam\u0131n \u00e7eli\u015fkilerinde insan\u0131n kendisine ve ba\u015fkalar\u0131na kar\u015f\u0131 samimi ve d\u00fcr\u00fcst olmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran, her konunun tart\u0131\u015f\u0131labildi\u011fi sistemler, ger\u00e7ek demokrasi toplumuna giden yolu a\u00e7abilir. Yani bireyleri psikolojik anlamda \u00f6zg\u00fcr ve demokrat olan topluluklarda demokrasiden s\u00f6z edilebilir. Bu durumda siyasal anlamdaki demokrasi zaten olmazsa olmaz bir sonu\u00e7 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Bu anlamda yery\u00fcz\u00fcnde demokratik topluluklar\u0131n \u00e7ok say\u0131da olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz. Demokratik bir toplumda lider, \u00f6zg\u00fcrce olu\u015fmu\u015f bireylerin y\u00f6netiminde ge\u00e7ici olarak g\u00f6rev \u00fcstlenen ki\u015fidir. Bir anlamda orkestra \u015fefidir. Grubun birlikte hareketini kolayla\u015ft\u0131ran, g\u00f6rev ve fonksiyonu bitti\u011finde yerini bir ba\u015fkas\u0131na do\u011fall\u0131k i\u00e7inde b\u0131rakan y\u00f6neticiden ba\u015fka biri de\u011fildir.<\/p>\n
Toplumlarda tabular\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 kolay de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc belli inan\u00e7 ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar i\u00e7inde ya\u015famak, kendisi i\u00e7in kararlar alabilen ki\u015filerin bulundu\u011funu bilmek insano\u011flunu rahatlatan ve g\u00fcvende hissetmesini sa\u011flayan, yani belli fonksiyonlar\u0131 olan s\u00fcre\u00e7lerdir. Ancak bu s\u00fcre\u00e7ler ayn\u0131 zamanda mutsuzluklar\u0131n kayna\u011f\u0131 da olabilir. Bu nedenle bireysel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 dikkate alan, ki\u015finin toplumda g\u00fcven i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettirecek mekanizmalara ihtiyac\u0131m\u0131z var. \u0130\u015fte kafalardaki demokrasi burada \u00f6nem kazan\u0131yor. Ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda fiziksel ya da manevi \u015fiddeti reddeden, g\u00fc\u00e7s\u00fcz\u00fcn g\u00fc\u00e7l\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda ezilmesini \u00f6nleyen, en \u00f6nemlisi ki\u015finin kendi i\u00e7inde tabularla \u00f6zg\u00fcrce hesapla\u015fmas\u0131na olanak sa\u011flayan de\u011ferler sistemidir demokrasi. Bu \u00fclkede b\u00f6yle bir demokrasi olsayd\u0131 \u00f6rne\u011fin G\u00fcneydo\u011fu\u2019da t\u00f6re bask\u0131s\u0131ndan bunal\u0131ma giren k\u0131zlar ard\u0131 ard\u0131na intihar etmezlerdi.<\/p>\n
Demokrat olmak; kurals\u0131z ya\u015famay\u0131 de\u011fil, kurallar\u0131 ko\u015fullar i\u00e7inde olu\u015fturan, fonksiyonu bitince kald\u0131ran bir anlay\u0131\u015f\u0131 gerektirir. Demokrasiden s\u00f6z edebilmek i\u00e7in ki\u015fisel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 dikkate almal\u0131, genel yakla\u015f\u0131mlardan ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u0130nsani farkl\u0131l\u0131klar, biyolojik olabildi\u011fi gibi ruhsal da olabilir. Bu iki durum her zaman birbirinden kolay da ayr\u0131lamaz. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz de dahil olmak \u00fczere tarih boyunca toplum i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcreten bir\u00e7ok fikir insan\u0131n\u0131n bunu g\u00f6z ard\u0131 edebildi\u011fini ve t\u00fcm insanlar\u0131 ayn\u0131 kategoride de\u011ferlendiren genellemeler i\u00e7inde oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Oysa toplumda zay\u0131f ya da g\u00fc\u00e7l\u00fc, hasta ya da sakat, yetenekli ya da daha az yetenekli, az\u0131nl\u0131k ya da \u00e7o\u011funluk mensubu bireyler oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Farkl\u0131l\u0131klar her zaman kolayl\u0131kla anla\u015f\u0131lmayabilir de. Ayn\u0131 insan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n bile farkl\u0131 bedensel ve fizyolojik nedenlerden kaynaklanabildi\u011fi, ayn\u0131 uyaranlar\u0131n farkl\u0131 biyolojik etkilere neden olabildi\u011fi bilim ilerledik\u00e7e daha bir ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fuyor. \u00d6rne\u011fin baz\u0131 insanlar\u0131n de\u011fi\u015fime daha a\u00e7\u0131k, baz\u0131lar\u0131n\u0131n daha temkinli ya da al\u0131\u015fkanl\u0131klara yatk\u0131n olmas\u0131n\u0131n bile biyolojik temelleri oldu\u011funu biliyoruz. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bilim burada da i\u015fba\u015f\u0131nda. Hem de yaln\u0131zca sosyal bilimler de\u011fil, fen bilimleri de demokratik yakla\u015f\u0131m\u0131n ne olmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda bizi ayd\u0131nlatabiliyor.<\/p>\n
Demokrasi kavram\u0131 toplumsal olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir o kadar da bireysel iken, bu kavram\u0131 anlam\u0131ndan soyutlayarak bizle alay edercesine dillerine pelesenk etmi\u015f ki\u015fileri izlemek insana yaln\u0131zca \u00fcz\u00fcnt\u00fc veriyor. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Demokrasi sadece siyasal ve toplumsal bir kavram de\u011fildir. Ondan daha \u00f6nemlisi ki\u015finin kafas\u0131ndaki tabu ve \u015fartlanmalardan kurtulabilmesi, bunlarla \u00f6zg\u00fcrce y\u00fczle\u015febilmesidir. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde h\u00e2kim olan d\u00fc\u015f\u00fcnce, demokrasiyi se\u00e7imlerde oy vermeye ve meclise milletvekili se\u00e7meye indirgemi\u015f durumda. Liderlik de toplumu kendi d\u00fc\u015f\u00fcnceleri do\u011frultusunda y\u00f6nlendiren ki\u015fi olman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7memekte. Zihinlerin \u00f6zg\u00fcr olmad\u0131\u011f\u0131 toplumlarda \u2026<\/p>\n