Geli\u015fmeyi sa\u011flayan en temel etmen ne diye sorarsan\u0131z, ben yarat\u0131c\u0131l\u0131k derim. \u0130ster ki\u015fisel, isterse toplumsal anlamda olsun ilerleme yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa dayan\u0131r. Yeni bir \u015fey ortaya koymal\u0131 ki bir farkl\u0131l\u0131k ve de\u011fi\u015fim olsun, art\u0131 de\u011fer yarat\u0131ls\u0131n. Ancak toplumsal hayat\u0131m\u0131zda yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n pek de prim yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6rne\u011fin ekonomiyi ele al\u0131n; \u00fcretim yapmadan, bir tak\u0131m manip\u00fclasyonlarla, payla\u015f\u0131m ve rant oyunlar\u0131yla kazan\u00e7 elde etme arzusu pek reva\u00e7ta. <\/p>\n
Yarat\u0131c\u0131l\u0131k derken mutlaka b\u00fcy\u00fck ke\u015fifler yapmak, icatlara imza atmak gerekmiyor. Yarat\u0131c\u0131l\u0131k hayat\u0131n hemen her alan\u0131nda ortaya konabilecek, s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imi. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta belki pek kolay ortaya konamayan, ama beyni bu y\u00f6nde e\u011fitmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda insana b\u00fcy\u00fck ufuklar a\u00e7acak ve ki\u015fiye mutluluk verecek bir ya\u015fant\u0131. Hem ki\u015finin ruhunu ve g\u00f6nl\u00fcn\u00fc zenginle\u015ftiren, hem de toplumsal dinamizmi ve \u00e7e\u015fitlili\u011fi sa\u011flayan belki de en temel g\u00fc\u00e7. <\/p>\n
Bir toplumda yarat\u0131c\u0131l\u0131k kendili\u011finden geli\u015fmez. Hatta do\u011fas\u0131 itibar\u0131yla toplumlar sahip olduklar\u0131 de\u011fer ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri s\u00fcrd\u00fcrmeye daha yatk\u0131nd\u0131r bile denebilir. Yani de\u011fi\u015fim her zaman kolay sa\u011flanamaz. Hele bizdeki gibi otoriter aile yap\u0131s\u0131 ve e\u011fitim sistemi, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yok eden en temel etmenlerdir. <\/p>\n
Yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n sa\u011flanabilmesi toplumsal ko\u015fullar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in ilk\u00f6\u011fretimden ba\u015flayarak e\u011fitim sisteminin yeniden d\u00fczenlenmesine ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu da \u00e7ocuklar\u0131 ezberci e\u011fitimden kurtaran, d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imini yarat\u0131c\u0131 do\u011frultuda de\u011fi\u015ftiren programlar\u0131 gerektirir. <\/p>\n
Toplumda yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, neredeyse su\u00e7 olarak kabul edildi\u011fi alan; lidere boyun e\u011fmenin en derin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 muhafazak\u00e2r kesimde ortaya \u00e7\u0131kan, ruhani-dinsel gelenek ve g\u00f6rg\u00fcden de etkilenerek kendine yer bulan biat k\u00fclt\u00fcr\u00fc. Burada lidere boyun e\u011fme, dediklerini kutsal kabul etme, onun varl\u0131\u011f\u0131yla varl\u0131k bulma en temel \u00f6zellikler. Bu da g\u00fcce biat edenin hayat\u0131n\u0131 bir \u015fekilde kolayla\u015ft\u0131r\u0131p kendisini g\u00fcvende hissetmesini sa\u011fl\u0131yor; ancak g\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn, g\u00fc\u00e7s\u00fcze h\u00e2kimiyeti de t\u00fcm varl\u0131\u011f\u0131yla s\u00fcr\u00fcyor. Buradaki g\u00fc\u00e7 kavram\u0131 fiziksel anlamda de\u011fil, beyinsel g\u00fc\u00e7 ve zek\u00e2y\u0131 i\u00e7ermekte. Ruhani-dinsel \u00f6\u011freti hayata bak\u0131\u015f\u0131nda do\u011fa ve toplumla uyum ve denge i\u00e7inde ya\u015famay\u0131 \u00f6neren, ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 direnmenin rasyonel olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan \u00f6\u011f\u00fctlerle doludur. Toplum liderlerine bak\u0131\u015f\u0131 ve biat da bunun uzant\u0131s\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Mutluluk i\u00e7in bu uyumun \u015fart oldu\u011fu, do\u011faya ve g\u00fcce boyun e\u011fmenin esas oldu\u011fu anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Ki\u015finin mutlulu\u011fu i\u00e7in \u00e7evresiyle, toplum ve do\u011fayla uyum i\u00e7inde olmas\u0131 tabii ki arzu edilen bir durum. Psikoloji ve psikiyatri bilimi de b\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyor. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir \u00f6zellik var. Denge, uyum her zaman bir de\u011fi\u015fimin sonucudur. De\u011fi\u015fimler, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler olmasayd\u0131 denge ve uyum gibi kavramlar da olmazd\u0131. Do\u011fayla m\u00fccadele, toplumsal hayat\u0131 kolayla\u015ft\u0131rma \u00e7abas\u0131, teknolojik geli\u015fme, ba\u015flang\u0131\u00e7ta hep uyumla sorunu olan yakla\u015f\u0131mlar\u0131n sonucu de\u011fil mi? Bu noktada \u015f\u00fcphe etme, sorgulama, ba\u015fkald\u0131r\u0131 ve de\u011fi\u015ftirme de hayat\u0131n bir ba\u015fka y\u00f6n\u00fc olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Bir hocan\u0131n, gurunun pe\u015finden gitmek, onun samimiyetine g\u00fcvenmek m\u00fcridi rahatlatan bir ruh hali sa\u011fl\u0131yor belki; ama bunun g\u00f6z\u00fc kapal\u0131, \u00e7eli\u015fkisiz s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ne kadar rasyonel? G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu ili\u015fki, g\u00fcc\u00fcn kitlelere kar\u015f\u0131 bencilce kullan\u0131m\u0131 olarak tezah\u00fcr edebiliyor. <\/p>\n
Oysaki onay ve kabullenme ile birlikte sorgulama ve ba\u015fkald\u0131r\u0131 bir ak\u0131\u015f i\u00e7inde birbirini tamamlayan unsurlar olarak hayatta kendilerine yer bulmak zorunda. Sonunda hep arzulanan, denge ve uyum olsa bile oraya giden yol o denli p\u00fcr\u00fczs\u00fcz de\u011fil. Ba\u015fkald\u0131r\u0131n\u0131n bizatihi kendisi bir ama\u00e7 olmasa bile kimi zaman ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir ara\u00e7 olabiliyor. De\u011fi\u015ftirme, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme, yeniden denge ve uyum. Bu bir evrensel d\u00f6ng\u00fc. Do\u011fal olan, do\u011faya uygun olan da bu. <\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131n, hayat\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n son derece artt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde her konuda bilgi ve g\u00f6r\u00fc\u015f sahibi olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u0130\u015fte bu noktada liderlere ihtiya\u00e7 var. Bir konuda daha bilgili ve donan\u0131ml\u0131 ki\u015filerin, s\u0131n\u0131rlar\u0131 o konuyla belirlenmi\u015f bir alanda grubu bilgilendirmesi, y\u00f6nlendirmesi ve onlara \u00f6nderlik yapmas\u0131 tabii ki her zaman i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan bir \u00f6zellik. Liderlik bu anlamda kullan\u0131lacaksa bunun ele\u015ftirilecek bir yan\u0131 yok. Ancak insandaki yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yok ederek onu s\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 durumuna getirecek otoriter bir yap\u0131n\u0131n savunulacak bir yan\u0131 yok.<\/p>\n
Modern ya\u015fam\u0131n ki\u015fisel geli\u015fime \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden \u00f6\u011feleri de liderli\u011fi dillerinden d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fcyorlar. Varsa yoksa bir liderliktir gidiyor. Sanki s\u00f6ylenmek istenen \u2018ba\u015fkas\u0131n\u0131n lideri olam\u0131yorsan\u0131z kendi lideriniz olun. Kendi i\u00e7 yolculu\u011funuzda dizginleri elde tutun ve liderli\u011fin keyfini \u00e7\u0131kar\u0131n!\u2019 Oysa kendi kendinizin lideri olmak yerine yarat\u0131c\u0131, \u00f6zerk, ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 yerinde bireyler de\u011fil mi arzu etti\u011fimiz? Liderlik gibi toplumsal bir \u00f6zelli\u011fi, ki\u015fisel geli\u015fimin en \u00f6nemli kavram\u0131 olarak y\u00fcceltmek, hep h\u00fckmeden birilerini arayan ruh halinin yans\u0131mas\u0131 de\u011fil mi? <\/p>\n
Ki\u015fisel ve toplumsal geli\u015fme, tabular\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir. Freud\u2019un dedi\u011fi gibi \u2018insandan \u00e7\u0131kan hi\u00e7bir fikir bize yabanc\u0131 de\u011fil.\u2019 Daha do\u011frusu b\u00f6yle olmal\u0131. Her d\u00fc\u015f\u00fcnceyi her zaman kabul etmek zorunda de\u011filiz. Ancak insan \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu bilmeli ve tart\u0131\u015fabilmeliyiz. Siyasal demokrasi tart\u0131\u015fmalar\u0131nda konunun \u00f6z\u00fcn\u00fc unutuyor, teknik konular i\u00e7inde kayboluyoruz; se\u00e7imler \u015f\u00f6yle olmal\u0131, meclis b\u00f6yle se\u00e7meli vb. Tabii bunlar da gerekli ama \u00f6z\u00fcnde demokrasi d\u00fc\u015f\u00fcncenin toplumda g\u00fcvenli ve rahat\u00e7a dola\u015fabilmesi i\u00e7in olmal\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ek demokrasi de zaten zihinlerde tabular\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 de\u011fil midir?<\/p>\n
Beyin f\u0131rt\u0131nalar\u0131na izin veren grup \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n en s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ortamlar olmu\u015ftur. \u00c7e\u015fitli fikirlerin korkmadan, \u00e7ekinmeden rahat\u00e7a dillendirilmesi ortaya \u00e7\u0131kan yarat\u0131c\u0131 fikir say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u015fu anlama geliyor: Yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa en a\u00e7\u0131k toplumlar, en demokrat olanlard\u0131r. Yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa izin verdikleri i\u00e7in de ayn\u0131 zamanda en geli\u015fmi\u015f toplumlard\u0131r onlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Geli\u015fmeyi sa\u011flayan en temel etmen ne diye sorarsan\u0131z, ben yarat\u0131c\u0131l\u0131k derim. \u0130ster ki\u015fisel, isterse toplumsal anlamda olsun ilerleme yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa dayan\u0131r. Yeni bir \u015fey ortaya koymal\u0131 ki bir farkl\u0131l\u0131k ve de\u011fi\u015fim olsun, art\u0131 de\u011fer yarat\u0131ls\u0131n. Ancak toplumsal hayat\u0131m\u0131zda yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n pek de prim yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6rne\u011fin ekonomiyi ele al\u0131n; \u00fcretim yapmadan, bir \u2026<\/p>\n