T\u00fcrkiye\u2019nin sosyal ve siyasal d\u00fczeninde de\u011fi\u015fim ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda hemen herkes mutab\u0131k. AKP\u2019nin iktidara gelmesiyle ba\u015flayan, Ergenekon ve Balyoz davalar\u0131yla devam eden s\u00fcre\u00e7te T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri’nin siyaset \u00fczerindeki etkinli\u011finin sonland\u0131r\u0131lmakta oldu\u011fu apa\u00e7\u0131k ortada. <\/p>\n
Demokratik bir \u00fclkede t\u0131pk\u0131 Avrupa Birli\u011fi\u2019nde oldu\u011fu gibi silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerin sivil otoritenin emrinde olmas\u0131 beklenir. T\u00fcrk siyasal ya\u015fam\u0131, tarihinden gelen nedenlerle ordunun etkin rol\u00fc alt\u0131nda kalm\u0131\u015f ve askeri m\u00fcdahalelerle zaman zaman kesintiye u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de sosyal demokratlar dinsel dogma korkusu nedeniyle laikli\u011fe \u00f6d\u00fcns\u00fcz sahip \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc laiklik yaln\u0131zca teorik, anayasal bir kavram de\u011fil, insanlar\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imini do\u011frudan ilgilendiren, bunu g\u00fcvence alt\u0131na alan, \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam i\u00e7in olmazsa olmaz bir yakla\u015f\u0131m bi\u00e7imidir. T\u00fcrk ayd\u0131n ve sosyal demokratlar\u0131n\u0131n belki de g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Avrupa sosyal demokratlar\u0131ndan farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en temel tutum, laiklik konusundaki duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmu\u015ftur. Bu duyarl\u0131l\u0131ktaki farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n en \u00f6nemli nedeni, Avrupa\u2019n\u0131n y\u00fczy\u0131llar \u00f6ncesinden sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sek\u00fcler ya\u015fam bi\u00e7iminin T\u00fcrkiye\u2019de Cumhuriyet\u2019le birlikte yeni yeni hayata ge\u00e7irilmeye ba\u015flanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.
\nSosyal demokratlar ya\u015fam bi\u00e7imlerinin de\u011fi\u015ftirilece\u011fi korkusuyla, kendisiyle ayn\u0131 ya\u015fam bi\u00e7imini savunan T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri\u2019nin siyasetteki g\u00fc\u00e7l\u00fc konumuna istisnalar olmakla birlikte s\u0131cak bakm\u0131\u015ft\u0131r. 12 Mart d\u00f6neminde B\u00fclent Ecevit\u2019in muht\u0131raya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, 12 Eyl\u00fcl\u2019de yine baz\u0131 mevzii itirazlar bu ger\u00e7e\u011fi de\u011fi\u015ftirmez. Keza 28 \u015eubat ve 27 Nisan kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan \u00e7\u0131k\u0131\u015flar da c\u0131l\u0131z kalm\u0131\u015f ve bi\u00e7imsel olmu\u015ftur. <\/p>\n
D\u00fcne kadar Silahl\u0131 Kuvvetler\u2019in siyasal ya\u015fam \u00fczerindeki etkinli\u011fi yaln\u0131zca kendi ba\u015f\u0131na verdi\u011fi bir karar de\u011fil, \u00e2deta toplumun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan benimsenen bir olguydu. Asker millet s\u00f6z\u00fc, bu toplumun severek kabullendi\u011fi bir deyi\u015ftir. Ancak askeri m\u00fcdahaleler \u00fclkede demokrasinin kendi do\u011fall\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde geli\u015fimini engellemi\u015f, sivil g\u00fc\u00e7lerin demokratik olgunlu\u011fa ula\u015fmas\u0131n\u0131 geciktirmi\u015ftir. Demokratik \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmemi\u015f olmas\u0131 da, G\u00fcney Do\u011fu\u2019daki d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu sava\u015f\u0131n da etkisiyle illegal \u00f6rg\u00fctlenmelere zemin haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fczlerce faili me\u00e7hul cinayete katk\u0131da bulunan nedenlerden biri de budur.
\nAKP\u2019nin iktidara gelmesinden itibaren T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri\u2019nin tedirginli\u011fini anlamak m\u00fcmk\u00fcn. Dolay\u0131s\u0131yla Silahl\u0131 Kuvvetler’in darbe d\u00fc\u015f\u00fcncesine sahip unsurlar\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir. <\/p>\n
Toplumun \u00e7o\u011funlu\u011fu gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor diye bir parti demokratik olmaz. Bu durumda zaten demokrat g\u00f6r\u00fcnmek i\u00e7in fazla bir \u00e7abaya gerek yoktur. \u00d6nemli olan, kendi gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen insanlara, az\u0131nl\u0131k gruplara nas\u0131l bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u015eoke edici fikirlere yakla\u015f\u0131m tarz\u0131m\u0131zd\u0131r demokratl\u0131\u011f\u0131 belirleyen. \u00d6rne\u011fin AKP e\u015fcinsel haklar\u0131 i\u00e7in ne d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir? Evlilik d\u0131\u015f\u0131 birlikteliklerin \u00f6zel ya\u015fam kabul edilmedi\u011fini de se\u00e7im s\u00fcrecinde \u00f6\u011frenmi\u015f olduk. Sonu\u00e7ta AKP gelmi\u015f oldu\u011fu Milli g\u00f6r\u00fc\u015f orijini ve y\u00f6neticilerinin d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bak\u0131m\u0131ndan demokratik gelene\u011fe sahip bir parti de\u011fildir. <\/p>\n
AKP’nin T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri\u2019nin siyasetteki etkinli\u011fine kar\u015f\u0131 olu\u015fu demokrasiye olan inanc\u0131ndan de\u011fil, kendisinde tehdit alg\u0131s\u0131 olu\u015fturmas\u0131ndand\u0131r. Bu durum AKP\u2019yi hi\u00e7 de hak etmedi\u011fi bi\u00e7imde demokrasiyi savunuyormu\u015f gibi g\u00f6stermektedir. M\u00fcdahalelere can havliyle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan AKP ister istemez demokratik kulvardaym\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. \u0130talya, \u0130spanya gibi \u00fclkelerde gladyoya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan unsurlar laik, demokratik g\u00fc\u00e7ler olmu\u015fken, ne ilgin\u00e7tir ki T\u00fcrkiye’de bu m\u00fccadelenin i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcnen unsur, orijini dinsel temellere dayanan bir parti olmaktad\u0131r. Demokrasinin b\u00f6yle bir parti taraf\u0131ndan savunuluyor gibi g\u00f6r\u00fcnmesi tam bir paradokstur. Nitekim ordunun etkinli\u011fi azalt\u0131l\u0131rken ortaya konan antidemokratik uygulamalar, polisin ve istihbarat\u0131n kullan\u0131l\u0131\u015f bi\u00e7imi, telefon dinlemeleri, hakl\u0131 haks\u0131z tutuklamalar, muhalefet partilerine kurulan tuzaklar ve kaset olaylar\u0131na yakla\u015f\u0131m bi\u00e7imi, \u00f6zel ya\u015fama bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, amac\u0131n demokrasi ve hukuk de\u011fil, kendi iktidar\u0131 \u00fcst\u00fcndeki tehditin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve iktidarda rahat kalabilmek oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. <\/p>\n
Bug\u00fcn sosyal demokratlar\u0131n \u00fczerine d\u00fc\u015fen g\u00f6rev, bu paradoksu sonland\u0131rmak ve ta\u015flar\u0131 yerli yerine oturtmak olmal\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye’sinde laik ya\u015fam bi\u00e7iminin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in orduya ihtiya\u00e7 yoktur, sivil toplum bunu sa\u011flayacak g\u00fcce ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.
\nAKP’nin iktidar olabilmek i\u00e7in toplumun merkez sa\u011f g\u00fc\u00e7lerini kendi \u00e7evresinde toplama ihtiyac\u0131 duymas\u0131 ve Milli g\u00f6r\u00fc\u015f s\u00f6ylemini terk etmi\u015f olmas\u0131 da T\u00fcrkiye’deki demokratik ve laik sivil g\u00fc\u00e7lerin Cumhuriyetin kurulu\u015fundan beri \u00f6nemli mesafeler ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. <\/p>\n
\u00d6yleyse bug\u00fcn sosyal demokratlar ve onlar\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6rg\u00fct\u00fc CHP \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokratikle\u015fmede \u00f6nc\u00fc rol \u00fcstlenmelidir. CHP ba\u015flatm\u0131\u015f oldu\u011fu de\u011fi\u015fim \u00e7izgisini ve s\u00f6ylemini s\u00fcrd\u00fcrmeli, ordunun siyasetteki etkinlik alan\u0131n\u0131n daralt\u0131lmas\u0131n\u0131 desteklerken, bu bo\u015flu\u011fun emniyet ve istihbarat birimleri i\u00e7indeki g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan doldurulmas\u0131na da izin vermemelidir. Faili me\u00e7hul cinayetlerin ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in samimi insiyatif koymal\u0131, yeni anayasa i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve uzla\u015f\u0131c\u0131 bir tav\u0131r i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r. CHP, \u00fclkenin G\u00fcneydo\u011fusu i\u00e7in anadil konusu da dahil olmak \u00fczere K\u00fcrt k\u00f6kenli yurtta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 da tatmin edecek politikalar geli\u015ftirmeyi s\u00fcrd\u00fcrmelidir. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrkiye\u2019nin sosyal ve siyasal d\u00fczeninde de\u011fi\u015fim ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda hemen herkes mutab\u0131k. AKP\u2019nin iktidara gelmesiyle ba\u015flayan, Ergenekon ve Balyoz davalar\u0131yla devam eden s\u00fcre\u00e7te T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri’nin siyaset \u00fczerindeki etkinli\u011finin sonland\u0131r\u0131lmakta oldu\u011fu apa\u00e7\u0131k ortada. Demokratik bir \u00fclkede t\u0131pk\u0131 Avrupa Birli\u011fi\u2019nde oldu\u011fu gibi silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerin sivil otoritenin emrinde olmas\u0131 beklenir. T\u00fcrk siyasal ya\u015fam\u0131, tarihinden \u2026<\/p>\n