G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda uzmanl\u0131k, hemen her alanda eskiye g\u00f6re daha \u00e7ok arzu edilen ve \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lan bir \u00f6zellik haline geldi. Bilim ve teknolojideki h\u0131zl\u0131 geli\u015fmeler, bilginin h\u0131zla artmas\u0131 ve yay\u0131lmas\u0131, \u00f6\u011frenmeyi kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bilgilerin s\u0131n\u0131flanmas\u0131 gere\u011finden dolay\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde uzmanl\u0131\u011fa olan ihtiyac\u0131 art\u0131rm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n
Ya\u015fam\u0131n giderek daha karma\u015f\u0131k hale gelmesi, \u00fcretim ve t\u00fcketim ili\u015fkilerinin \u00e7e\u015fitlenmesi uzmanl\u0131\u011f\u0131n daha da \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Neredeyse \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za \u2018uzmanlar \u00e7a\u011f\u0131\u2019 diyebiliriz. <\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki bu artm\u0131\u015f uzmanla\u015fman\u0131n mahzurlar\u0131 yok mu? Tabii ki var. \u00d6mr\u00fcm\u00fcz\u00fcn b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 mesle\u011fimizi uygulayarak ge\u00e7iyor. D\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz kolayl\u0131kla i\u015fimiz \u00e7er\u00e7evesinde bi\u00e7imlenebiliyor. Ne yaz\u0131k ki ya\u015fam\u0131 meslek alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 tutan ki\u015filer, olaylara tek y\u00f6nl\u00fc bakabiliyor. Ya\u015fam\u0131n derinli\u011fi kaybolup gidiyor. \u00d6mr\u00fcn\u00fc belli bir alana vakfederek zirveye \u00e7\u0131kan insanlar\u0131n \u00f6yk\u00fclerini hepimiz okumu\u015fuzdur. Tatil yapmadan y\u0131llarca i\u015finin ba\u015f\u0131nda oldu\u011funu ve \u00e7al\u0131\u015fmaktan b\u00fcy\u00fck mutluluk duydu\u011funu s\u00f6yleyen i\u015f sahiplerini hepimiz biliriz. Bu ifadeler toplumda b\u00fcy\u00fck \u00f6v\u00fcn\u00e7 kayna\u011f\u0131 olmakta, kimi zaman insanlar\u0131n hayranl\u0131k duydu\u011fu \u00f6zellikler olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmakta. Peki bunlar do\u011fru mu? Ya\u015fam yaln\u0131zca bir alana s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilecek, mesleki s\u0131n\u0131flamalarla anla\u015f\u0131labilecek kadar dar ve basit mi? Bir alana \u00f6mr\u00fcn\u00fc vakfetmek, belki bir y\u00f6n\u00fcyle yararl\u0131 olmu\u015ftur, ama \u00f6te yandan baz\u0131 alanlarda eksik ve g\u00fcd\u00fck kalman\u0131n da g\u00f6stergesi olamaz m\u0131?<\/p>\n
T\u00fcm faaliyetlerimiz sonu\u00e7ta beyinsel g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn bir ifadesidir. Bug\u00fcn yery\u00fcz\u00fcnde 4000 civar\u0131nda dil konu\u015fulabilmekte. Bu demektir ki beynimiz 4000, belki de \u00e7ok daha fazla dili konu\u015fabilecek kapasitede, ama bizler yaln\u0131zca bir ya da birka\u00e7 dili konu\u015fabiliyoruz. Bu \u015fu anlama geliyor: Daha k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan itibaren beyinsel kapasitemizi s\u0131n\u0131rlamaya ba\u015fl\u0131yoruz. Hangi dile maruz kal\u0131rsak onu ifade ediyoruz. Ancak o dilde konu\u015fabiliyoruz. Beyinsel kapasitenin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 yaln\u0131zca dil alan\u0131nda de\u011fil, ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda kendini g\u00f6steriyor. Neyi alm\u0131\u015fsak onu ortaya koyuyoruz. Yeni fikirlermi\u015f gibi sunulan bir\u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnce bize verilenin, bir anlamda ezberimizin de\u011fi\u015fik \u015fekillerde ifadesindan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil. Hemen her tart\u0131\u015fmada mevziilerimizi almakta, d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi tek do\u011frularm\u0131\u015f gibi savunmaktay\u0131z. Asl\u0131nda \u00e7o\u011fu zaman bu tart\u0131\u015fmalarda s\u00f6ylediklerimiz, Bertrand Russel\u2019\u0131n s\u00f6yledi\u011fi gibi bize \u00f6\u011fretilenlerin de\u011fi\u015fik kelime ve c\u00fcmlelerle yeniden ifadesindan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil. <\/p>\n
D\u00fcnyaya yeniden gelseler yine ayn\u0131 mesle\u011fi se\u00e7eceklerini s\u00f6yleyen insanlar pek de az say\u0131lmaz. Bu da asl\u0131nda ya\u015fam\u0131 bu y\u00f6n\u00fcyle g\u00f6r\u00fcp tan\u0131m\u0131\u015f, ba\u015fka meslekler konusunda fikri olmayan, ya\u015fama kendi meslek aynas\u0131ndan bakan insanlar\u0131n, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na devam etme iste\u011finin bir g\u00f6stergesidir. <\/p>\n
Zaman zaman uzmanl\u0131\u011f\u0131n ki\u015finin toplum i\u00e7inde kendisini imtiyazl\u0131 hissetmesinin arac\u0131 olarak kullan\u0131labildi\u011fini de g\u00f6rebiliyoruz. Meslek jargonunun yerli yersiz kullan\u0131lmas\u0131yla bu daha da peki\u015ftiriliyor. Sanki bir alanda bilgi birikimine ula\u015fmakla her\u015fey biliniyormu\u015f gibi. Halbuki Socrates ne g\u00fczel s\u00f6ylemi\u015f: \u2018Tek bildi\u011fim \u015fey, hi\u00e7bir \u015fey bilmedi\u011fimdir.\u2019 Bu y\u00f6n\u00fcyle bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bildi\u011fini, kendine a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fcvenle tek do\u011fruymu\u015f gibi sunan insanlar\u0131n asl\u0131nda ne denli ya\u015fam cahili olduklar\u0131n\u0131 hisseder gibi oluyorsunuz.<\/p>\n
Beyinsel kapasitemiz, b\u00f6ylesine \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc potansiyele sahipken, onu s\u0131n\u0131rland\u0131rmak, belli bir alana y\u00f6neltmek ne derece insan do\u011fas\u0131na uygun? Bireyi, toplumun di\u015fli \u00e7ark\u0131n\u0131n yaln\u0131zca tek bir di\u015fine, zincirin bir tek halkas\u0131na indirmek ne kadar do\u011fru?
\nG\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda teknolojiden vaz ge\u00e7emeyece\u011fimize g\u00f6re uzmanl\u0131klar da olacak. Burada \u00f6nemli olan uzmanl\u0131\u011fa ya\u015fam\u0131n i\u00e7indeki pay kadar de\u011fer vermek. Bilin\u00e7leri bu \u015fekilde geli\u015ftirmek. Bu noktada ilkokul, hatta okul \u00f6ncesinden ba\u015flayan e\u011fitim sistemi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem kazan\u0131yor. Uzmanl\u0131\u011f\u0131n esas olarak verildi\u011fi yer \u00fcniversite ve y\u00fcksek okullar oldu\u011funa g\u00f6re buradaki e\u011fitimin pay\u0131 b\u00fcy\u00fck. Yapacaklar\u0131 i\u015fin ya\u015fam\u0131n yaln\u0131zca bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu duygusunu \u00f6\u011frencilere vermek \u00e7ok \u00f6nemli. Ya\u015fam\u0131n yaln\u0131zca meslek olmad\u0131\u011f\u0131, mesle\u011fin bazan b\u00fcy\u00fck resmin farkl\u0131 y\u00f6nlerini g\u00f6rmeyi engelleyen bir fakt\u00f6r bile olabilece\u011fi \u00f6\u011fretilmeli. Meslek bilgileri yan\u0131nda genel felsefe ve meslek felsefesi verilmeli, sanat ve edebiyat anlay\u0131\u015f\u0131 olu\u015fturulmal\u0131. Mesle\u011fi ya\u015fam\u0131n di\u011fer alanlar\u0131na ba\u011flayan \u00f6zellikler, yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin yerle\u015fmesini sa\u011flayacak y\u00f6nde geli\u015ftirilmeli. <\/p>\n
Tabii t\u00fcm bu d\u00fczenlemeler hayali ve naif gelebilir. Hele insan\u0131n de\u011fil de kazanc\u0131n odak al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnya sisteminde, \u00fcretmek ve t\u00fcketmek h\u0131z\u0131n\u0131n alabildi\u011fine fazla olmas\u0131n\u0131n arzuland\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fczende bunu yapabilmek bug\u00fcnden yar\u0131na olabilecek \u015feyler de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc kazan\u00e7 merkezli bir sistem, bireyin di\u011fer d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve ruhsal faaliyetlerini g\u00f6zard\u0131 ederek i\u015fine odaklanm\u0131\u015f insanlar\u0131n bir an \u00f6nce yeti\u015fmesini ister. O y\u00fczden e\u011fitim sistemindeki de\u011fi\u015fikli\u011fin d\u00fcnya ekonomik sistemindeki de\u011fi\u015fiklikten ba\u011f\u0131ms\u0131z ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Daha rasyonel, merkezinde insan\u0131n oldu\u011fu bir d\u00fcnyada teknolojik geli\u015fme ve \u00e7e\u015fitlenme mekanik anlamda belki daha yava\u015f i\u015fliyor gibi g\u00f6r\u00fcnebilir, ama b\u00f6yle bir d\u00fcnyada insan, do\u011fas\u0131na daha uygun ve daha mutlu ya\u015far. Asl\u0131nda ya\u015fam\u0131n amac\u0131 da bu de\u011fil midir? Bireyler sistemin y\u00fcr\u00fcmesi i\u00e7in tek boyutlu d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlar olarak yeti\u015ftirilmemeli, meslekler insan mutlulu\u011funun arac\u0131 haline getirilmelidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda uzmanl\u0131k, hemen her alanda eskiye g\u00f6re daha \u00e7ok arzu edilen ve \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lan bir \u00f6zellik haline geldi. Bilim ve teknolojideki h\u0131zl\u0131 geli\u015fmeler, bilginin h\u0131zla artmas\u0131 ve yay\u0131lmas\u0131, \u00f6\u011frenmeyi kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bilgilerin s\u0131n\u0131flanmas\u0131 gere\u011finden dolay\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde uzmanl\u0131\u011fa olan ihtiyac\u0131 art\u0131rm\u0131\u015f durumda. Ya\u015fam\u0131n giderek daha karma\u015f\u0131k hale gelmesi, \u00fcretim ve \u2026<\/p>\n