Avrupa\u2019da bir \u00fclkede pisuvarlara sinek resmi yerle\u015ftirilmi\u015f. \u0130nsanlar tuvalet ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 giderirken sine\u011fi hedefliyorlarm\u0131\u015f. Karasinek \u00f6yle bir noktaya konmu\u015f ki pisuvarlar ve \u00e7evre daha az kirleniyormu\u015f; b\u00f6ylece temizlik i\u00e7in gereken deterjan ihtiyac\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azalm\u0131\u015f. Bu da milyonlarca liral\u0131k tasarruf sa\u011fl\u0131yormu\u015f.<\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131n bu davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 nas\u0131l a\u00e7\u0131klamal\u0131, nereye yerle\u015ftirmeli? Bilin\u00e7sizce yap\u0131lan ama sonu\u00e7lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan i\u015fyeri sahiplerine milyonlarca lira tasarruf sa\u011flayan bu hareketin anlam\u0131 ne olabilir?<\/p>\n
Ben bunu hayatta kalma ve ilerlememizi sa\u011flayan genlerimizin bir tercihi olarak yorumluyorum.
\nHedefe kilitlenme her zaman burada oldu\u011fu gibi muzip\u00e7e ortaya \u00e7\u0131kmaz. \u0130rade d\u0131\u015f\u0131 ve bilin\u00e7sizce yap\u0131lan bu hareket ki\u015filerin ama\u00e7lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda yararl\u0131 bir sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015famda bunun tersi durumlar da olabilir, b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar anlams\u0131z ve sonu\u00e7suz kalabilir. <\/p>\n
Ya\u015fam bir tercihler ve hedeflere ula\u015fma alan\u0131d\u0131r. \u0130rili ufakl\u0131 sonsuz say\u0131da olas\u0131l\u0131ktan istediklerimizi se\u00e7iyoruz. Tercihlerimizde bazen bilin\u00e7li, bazen bilin\u00e7siz olabiliyoruz. Se\u00e7imlerimizden kimilerini k\u0131sa s\u00fcrede b\u0131rakma e\u011filimine girerken kimilerini tutkuyla s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyoruz. Kendimize yol bulup ilerlerken se\u00e7imlerimiz ve bunlara ne denli sahip \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. T\u00fcm bunlar\u0131n toplam\u0131 da ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 olu\u015fturuyor. <\/p>\n
Gazetelerdeki haberlere bak\u0131l\u0131rsa her g\u00fcn yeni bir gen bulunuyor. Bir g\u00fcn sigara i\u00e7me geni, bir g\u00fcn \u00e2\u015f\u0131k olma geni ortaya \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. Genleri bask\u0131n olan ki\u015filerin bu davran\u0131\u015flara al\u0131\u015fmas\u0131 daha kolay oluyormu\u015f. Tabii ki genlerimizde sigara, a\u015fk gibi \u015fifreler yok. Herhalde burada anlat\u0131lmak istenen baz\u0131 insanlar\u0131n bu alanlardaki tutkular\u0131n\u0131n daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131.<\/p>\n
Bir kulvarda \u0131srar ve inatla yol almak bizi bazen \u00fcretkenlik ve yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n doruklar\u0131na \u00e7\u0131karabilirken, bazen de patolojik olarak nitelendirebilece\u011fimiz noktalara savurabilir. Bu anormal y\u00f6nelimin u\u00e7 \u00f6rnekleri obsesyon, tak\u0131nt\u0131 ve saplant\u0131d\u0131r. Yani tutkuyla isteme, konuya s\u0131k\u0131 sar\u0131lma, inatla bir alana y\u00f6nelme, hedef konusunda \u0131srarc\u0131 olma ki\u015fiyi olumlu noktaya y\u00f6nlendirebilece\u011fi gibi korkutucu dehlizlerin karanl\u0131k b\u00f6lmelerine de itebilir. Asl\u0131nda buradaki davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri, tutumlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fil, ancak sonu\u00e7lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok ayr\u0131 kutuplarda yer al\u0131yor. <\/p>\n
Hedefe kilitlenme ve azimli \u00e7aba sonucunda bir yap\u0131t ortaya koymu\u015fsak bu bizi y\u00fcceltiyor, yarat\u0131c\u0131 ki\u015fi olarak tan\u0131mlan\u0131yoruz. Ama tam aksine ayn\u0131 noktada \u0131srarla duruyorsak, tekrarlarla belli d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 etraf\u0131nda k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc i\u00e7indeysek nevrotik olarak yaftalan\u0131yoruz. Bunlar\u0131n ayn\u0131 orijinden kaynakland\u0131klar\u0131n\u0131n belirtilerinden biri de \u00fcretkenlik ve yarat\u0131c\u0131l\u0131k g\u00f6steren ki\u015filerde kimi zaman yo\u011fun tak\u0131nt\u0131 ve obsesyonlar\u0131n da bir arada bulunabilmesidir. Bilim bir g\u00fcn mutlaka bu e\u011filimlerin biyolojik temellerini t\u00fcm ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla ortaya \u00e7\u0131karacakt\u0131r. <\/p>\n
\u00d6zellikle sanat\u00e7\u0131lar duyarl\u0131 ki\u015filikleriyle bunu tipik olarak ya\u015fayan insanlar. Tarihe mal olmu\u015f b\u00fcy\u00fck yazar ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bir\u00e7o\u011funun ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fc inan\u0131lmaz derecede karma\u015f\u0131k, normal insanlar i\u00e7in anla\u015f\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 tak\u0131nt\u0131 ve saplant\u0131lar girdab\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ntiharla sonu\u00e7lanan ya\u015famlar hi\u00e7 de az de\u011fildir. Yap\u0131t\u0131n\u0131 ortaya koydu\u011fu zaman dahi olarak nitelendirilen sanat\u00e7\u0131, bunal\u0131mlardan dolay\u0131 intiharla ya\u015fam\u0131n\u0131 sonland\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda hasta ki\u015fi oluveriyor. <\/p>\n
\u0130nsanlar b\u00f6yledir de toplumlar \u00e7ok mu farkl\u0131d\u0131r? Toplumlar da bireyler gibidir. Onlar da sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya da sa\u011fl\u0131ks\u0131z olabilir. Kimi \u00e7ocuksu, kimi olgundur. Kimi bazen \u00fcretken, bazen de tak\u0131nt\u0131l\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Bir toplumun bireylerinin ayn\u0131 \u015feyleri d\u00fc\u015f\u00fcnmesi, bir ama\u00e7 etraf\u0131nda birle\u015fmesi her zaman normal olundu\u011funu g\u00f6stermez. T\u00fcm bir toplum da yan\u0131labilir. \u00d6rnek mi? \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n Hitler Almanya\u2019s\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Yahudileri toplama kamplar\u0131nda denek hayvan\u0131 gibi kullanan, ak\u0131l almaz sofistike i\u015fkence y\u00f6ntemleriyle \u00f6ld\u00fcren zaman\u0131n Alman toplumu \u00e7ok mu normaldi? O tarihte d\u00fcnyaya h\u00e2kim olma gibi tak\u0131nt\u0131l\u0131 bir idealin pe\u015finde giden toplum, sonu h\u00fcsranla biten bir maceraya girmi\u015fti. Bug\u00fcn ise o hastal\u0131kl\u0131 enerjinin, teknolojik geli\u015fmenin doruklar\u0131nda yeni ba\u015far\u0131lara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n
Bize gelince, bana g\u00f6re g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk toplumu \u00e7ocuksu, olgunla\u015fmam\u0131\u015f bir ruh h\u00e2lini yans\u0131t\u0131yor. Gelece\u011fi konusunda bir devlet politikas\u0131 olmayan, farkl\u0131 siyasal unsurlar\u0131n birbirine empati yapmad\u0131\u011f\u0131, toplumsal bir uzla\u015f\u0131 zemini yakalayamam\u0131\u015f bir toplum. <\/p>\n
Tarihten de biliyoruz ki b\u00f6yle \u00e7ocuk kalm\u0131\u015f toplumlar, gruplar\u0131n kendi inan\u00e7 ve tak\u0131nt\u0131lar\u0131 pe\u015finde ko\u015ftu\u011fu, her kafadan farkl\u0131 sesin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ama bunlar\u0131n bir ritim ve armoni olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131 kaotik toplumlard\u0131r. Bu t\u00fcr toplumlar ak\u0131llar\u0131n\u0131 ba\u015flar\u0131na almazlarsa olgun, geli\u015fmi\u015f a\u011fabeylerinin g\u00f6zetim ve denetimine girmeye mahk\u00fbm olurlar. <\/p>\n
\u00d6yleyse yap\u0131lmas\u0131 gereken, t\u00fcm kesimlerin tak\u0131nt\u0131lar\u0131ndan kurtulmas\u0131, korkmadan daha yarat\u0131c\u0131, bir arada ya\u015famay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 yeni paradigmalar geli\u015ftirmesidir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz, ayn\u0131 nakaratlar\u0131n tekrarland\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, \u015fairin de dillendirdi\u011fi gibi yeni \u015fark\u0131lar\u0131n s\u00f6ylenme zaman\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Avrupa\u2019da bir \u00fclkede pisuvarlara sinek resmi yerle\u015ftirilmi\u015f. \u0130nsanlar tuvalet ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 giderirken sine\u011fi hedefliyorlarm\u0131\u015f. Karasinek \u00f6yle bir noktaya konmu\u015f ki pisuvarlar ve \u00e7evre daha az kirleniyormu\u015f; b\u00f6ylece temizlik i\u00e7in gereken deterjan ihtiyac\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azalm\u0131\u015f. Bu da milyonlarca liral\u0131k tasarruf sa\u011fl\u0131yormu\u015f. \u0130nsanlar\u0131n bu davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 nas\u0131l a\u00e7\u0131klamal\u0131, nereye yerle\u015ftirmeli? Bilin\u00e7sizce yap\u0131lan ama \u2026<\/p>\n