Her ikisi de \u00f6nemlidir ama bana sorarsan\u0131z sorular cevaplardan daha \u00f6nemlidir. Neden derseniz sorular bilinmeyenleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r, cevaplar ise soruya reaksiyon olarak geli\u015fir. Yani sorular birincil, cevaplar ikincildir. Sorular yeni ufuklar a\u00e7ar, cevaplar bu yolda y\u00fcr\u00fcmeyi sa\u011flar. Yarat\u0131c\u0131 olan, bilinmeyeni g\u00fcndeme getiren, y\u00f6n verilecek konuyu se\u00e7en, soru, buna zincirleme reaksiyon olu\u015fturan, cevapt\u0131r. Yeni bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin ortaya konmas\u0131 sorularla olur. Sorular kimi zaman cevaplar\u0131n da izlerini i\u00e7inde ta\u015f\u0131r. Soru sorulduktan sonraki s\u00fcre\u00e7te cevaplar nas\u0131l olsa bulunur. Yeter ki soru \u00f6nemsensin, cevap \u00fczerinde yeteri kadar \u00e7al\u0131\u015f\u0131ls\u0131n, ara\u015ft\u0131r\u0131ls\u0131n. Tabii cevaplama s\u00fcrecinde yeni sorular belirir, bunlara da cevap verilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r, s\u00fcre\u00e7 bu \u015fekilde s\u00fcrer gider. <\/p>\n
Bilimde ya da sanatta olsun, yenilikler hep sorularla olmu\u015ftur. Bazen \u00e7ok zaman alsa da er ya da ge\u00e7 cevaplara ula\u015f\u0131l\u0131r. Burada ak\u0131llara baz\u0131 matematik\u00e7iler taraf\u0131ndan ortaya at\u0131lan, ama h\u00e2l\u00e2 \u00e7\u00f6z\u00fclememi\u015f sorular geliyorsa da bunlar sorular\u0131n cevaplardan daha az \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6stermez. Belki o sorular\u0131n cevab\u0131 yok, ya da cevap bulma s\u00fcrecinde uygun sorular sorulmam\u0131\u015f olabilir.<\/p>\n
Newton elman\u0131n a\u011fa\u00e7tan nas\u0131l d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sorgulamasayd\u0131 yer \u00e7ekimi yasas\u0131na ula\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olur muydu? Galileo Galilei 17. y\u00fczy\u0131lda evrenin merkezini merak etmeseydi, d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcne\u015fin etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ispatlayabilir miydi? Ya da daha ge\u00e7en y\u00fczy\u0131lda Einstein, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na ula\u015f\u0131rsak ne olur diye sormasayd\u0131 g\u00f6recelik kuramlar\u0131n\u0131 ortaya koyabilir miydi?<\/p>\n
Picasso, resmin foto\u011fraftan nas\u0131l farkl\u0131 olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeseydi resim sanat\u0131nda bir \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7abilir miydi?<\/p>\n
Asl\u0131nda cevaplar, biz onlar\u0131 bilmeden \u00f6nce de var. Evrenin yasalar\u0131, do\u011fan\u0131n i\u015fleyi\u015f kurallar\u0131, canl\u0131lar\u0131n geli\u015fim prensipleri, toplumsal ya\u015famda d\u00fczeni sa\u011flayan ya da d\u00fczensizli\u011fe neden olan mekanizmalar biz bilsek de bilmesek de var. Bizler soru sorarak hangi cevaplar\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi\u011fimizi ifade ediyoruz. Hangi ger\u00e7ekleri \u00f6\u011frenmek istedi\u011fimizi g\u00fcndeme ta\u015f\u0131yoruz. Bilinmeyenler i\u00e7inde merak ettiklerimizi, sormaya de\u011fer bulduklar\u0131m\u0131z\u0131, sormay\u0131 tercih ettiklerimizi ortaya koyuyoruz. Bu nedenle hangi sorular\u0131 sordu\u011fumuz b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. <\/p>\n
Hatta denilebilir ki insanl\u0131k tarihi boyunca sorulan sorular ve a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lan cevaplarla insanl\u0131\u011f\u0131n, uygarl\u0131\u011f\u0131n y\u00f6n\u00fc belirlenmi\u015ftir. Kim bilir, belki de ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc sorular sorulsayd\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imi \u015fimdikinden farkl\u0131 olabilirdi.<\/p>\n
Sorular d\u00fcnyay\u0131 anlamada, evreni tan\u0131mada bize ilk \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 yakan d\u00fc\u015f\u00fcnsel bir s\u00fcre\u00e7. Ne mutlu insano\u011fluna ki b\u00f6yle bir merak ve \u00f6\u011frenme tutkusuyla donat\u0131lm\u0131\u015f beyinlere sahip. Hen\u00fcz kurulu d\u00fczenin yap\u0131s\u0131yla ko\u015fullanmam\u0131\u015f \u00e7ocuklar\u0131 g\u00f6zleyin. Ne kadar \u00e7ok sorarlar. Ne kadar \u00e7ok \u015feyi merak eder ve cevap ararlar. \u00c7ocuklar\u0131n oyun alanlar\u0131, i\u00e7lerindeki merak\u0131 gidermede, beyinsel faaliyetlerini geli\u015ftirmede, yeni sorularla ya\u015fam\u0131 tan\u0131mada en b\u00fcy\u00fck motivasyon arac\u0131d\u0131r. Ama bizler \u00e7ocuklar\u0131 bu y\u00f6nde yeti\u015ftirmede ne kadar bilin\u00e7li hareket ediyor, bilimin bize s\u00f6ylediklerinden ne kadar yararlan\u0131yoruz?<\/p>\n
Sorulara hak etti\u011fi \u00f6nemi vermi\u015f oldu\u011fumuzu sanm\u0131yorum. \u00d6yle olsayd\u0131 toplum olarak sorular\u0131n sorulmas\u0131n\u0131 te\u015fvik eder, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimimizi bu y\u00f6nde \u015fekillendirirdik. B\u0131rak\u0131n sorular\u0131 te\u015fvik etmeyi, \u00e7o\u011fu zaman sorulan sorulardan rahats\u0131z bile oluyoruz. Bir\u00e7ok defa \u015fahit olmu\u015fsunuzdur. \u00c7ocuk bir soru sorar, anne ya da baba soruya ilgisiz kal\u0131r; ilgisiz de\u011filse \u2018b\u00f6yle sa\u00e7ma soru sorulur mu\u2019 diye \u00e7ocu\u011fu tersler. B\u00f6yle yeti\u015fen bir insan ne kadar yarat\u0131c\u0131 olabilir ki\u2026<\/p>\n
Sorunun her zaman \u00e7ok iddial\u0131 olmas\u0131 gerekmiyor. Bazen k\u00fc\u00e7\u00fck bir ayr\u0131nt\u0131, bazen bir merak\u0131n tatmini olsa bile soru sormaktan \u00e7ekinmemek gerek. Tabii \u00f6zel ya\u015famlara burnumuzu sokmamak ko\u015fuluyla. Gerek toplumsal ya\u015fam\u0131m\u0131zda, gerekse ki\u015fisel d\u00fcnyam\u0131zda problemlere sorularla ba\u015fl\u0131yor, bunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmleriyle y\u00f6n buluyoruz. Sorulan sorulardan baz\u0131lar\u0131 di\u011fer insanlara \u00e7ok sa\u00e7ma gelebilir, ama bilmeliyiz ki en karma\u015f\u0131k problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ak\u0131llara uzun s\u00fcre gelmeyen ya da kimsenin sormaya cesaret ya da tenezz\u00fcl etmedi\u011fi basit sorularla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Sorulan soru her zaman g\u00fczel ve ilgin\u00e7 olmayabilir, ama ne kadar \u00e7ok soru sorulursa, yarat\u0131c\u0131 olan d\u00fc\u015f\u00fcncelere ula\u015fmak o kadar m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n
Kimi sorular vard\u0131r; i\u00e7inde rahats\u0131zl\u0131k bar\u0131nd\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hep bir \u015feyleri sorgular, sistem niye b\u00f6yle i\u015fliyor, bu d\u00fczen neden b\u00f6yle diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. \u2018Daha iyisi nas\u0131l olmal\u0131d\u0131r?\u2019 der. Merak eder, de\u011fi\u015fimin kap\u0131s\u0131n\u0131 aralar. Bu nedenle konformist ya\u015fam\u0131n rahatl\u0131\u011f\u0131na al\u0131\u015fm\u0131\u015flar, kurulu d\u00fczenlerinin de\u011fi\u015fmesinden korkanlar sorulardan rahats\u0131z olurlar. Soru soran\u0131 sevmez, hatta ala\u015fa\u011f\u0131 etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. B\u00fcy\u00fcklerin, \u00e7ocuklar\u0131n sorular\u0131na ilgisizli\u011fi ya da soruyu soran\u0131 terslemesi biraz da al\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemati\u011finin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak istememesinin sonucu de\u011fil midir?<\/p>\n
Ben derim ki her de\u011fi\u015fimin \u00f6nc\u00fcs\u00fc ve yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131 olan sorulardan rahats\u0131z olmayal\u0131m. Yeti\u015fkinler i\u00e7in belki ge\u00e7 ama, \u00e7ocuklar\u0131 soru sorma konusunda cesaretlendirelim, yarat\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 k\u00f6reltmeyelim. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Her ikisi de \u00f6nemlidir ama bana sorarsan\u0131z sorular cevaplardan daha \u00f6nemlidir. Neden derseniz sorular bilinmeyenleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r, cevaplar ise soruya reaksiyon olarak geli\u015fir. Yani sorular birincil, cevaplar ikincildir. Sorular yeni ufuklar a\u00e7ar, cevaplar bu yolda y\u00fcr\u00fcmeyi sa\u011flar. Yarat\u0131c\u0131 olan, bilinmeyeni g\u00fcndeme getiren, y\u00f6n verilecek konuyu se\u00e7en, soru, buna zincirleme reaksiyon \u2026<\/p>\n