Son g\u00fcnlerde, kapal\u0131 mek\u00e2nlarda uygulanmakta olan sigara yasa\u011f\u0131n\u0131n esnetilmesi i\u00e7in istek ve bask\u0131lar artmaya ba\u015flad\u0131. Siyasi parti temsilcilerinden ve gazete yazarlar\u0131ndan da yasan\u0131n \u00e7ok keskin oldu\u011funa dair g\u00f6r\u00fc\u015f ileri s\u00fcrenler oldu.<\/p>\n
Yasa\u011f\u0131n bug\u00fcnk\u00fc haline kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar, sigaran\u0131n en \u00e7ok i\u00e7ildi\u011fi bar, lokanta ve kahvehane gibi yerleri i\u015fleterek ge\u00e7imini sa\u011flayan esnaf\u0131n zor durumda oldu\u011funu, kazan\u00e7lar\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n
T\u00fct\u00fcn \u00fcretimini ortadan kald\u0131rmadan t\u00fcketimin bu denli yasaklanmas\u0131n\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 da iddialar aras\u0131nda. Yasa\u011fa \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakanlar, sigara i\u00e7enlere haks\u0131zl\u0131k yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu uygulaman\u0131n antidemokratik oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyorlar.
\nHatta daha ileri giderek ki\u015finin kendisine zarar verme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bulundu\u011funu, birlikte sigara i\u00e7mek isteyen gruplar\u0131 engellemenin insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu iddia edenler bile var.<\/p>\n
Bu ki\u015filer, duman\u0131n ge\u00e7i\u015fini \u00f6nleyecek tedbirler almak ko\u015fuluyla kapal\u0131 yerlerde sigara i\u00e7enler i\u00e7in \u00f6zel mek\u00e2nlar olu\u015fturulabilece\u011fini ya da yaln\u0131zca sigara i\u00e7enlerin gidebilece\u011fi bar, lokanta ve kahvehanelere izin verilmesiyle sorunun \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fini ifade ediyorlar.<\/p>\n
Ger\u00e7ekten \u00f6yle mi? Yaln\u0131zca sigara i\u00e7enler i\u00e7in ayr\u0131 yerler olu\u015fturulmas\u0131 sorunu \u00e7\u00f6zmeye yeter mi? Tabii ki yetmez. Bu i\u015fletmelerde s\u00fcrekli \u00e7al\u0131\u015fan ve sigara i\u00e7meyen insanlar\u0131n dumana maruz kalmas\u0131 nas\u0131l \u00f6nlenecek?<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmalardan biliyoruz ki sigara i\u00e7meyenlerde g\u00f6r\u00fclen akci\u011fer kanserlerinin y\u00fczde 25\u2019inden ayn\u0131 ortamda ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan i\u00e7ilen sigara sorumlu. Bu durumda sigara serbestisinin oldu\u011fu i\u015fletmelerde yaln\u0131zca sigara i\u00e7en ki\u015filerin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n
Bu da etik ve insani de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ekonomik nedenlerle bu i\u015fi kabul edecek sigara i\u00e7en ya da i\u00e7medi\u011fi halde i\u00e7ti\u011fini s\u00f6yleyecek \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi bulabilirsiniz.<\/p>\n
\u0130\u015fletmede \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015fi sigara i\u00e7iyor bile olsa hizmet ederken m\u00fc\u015fteriler taraf\u0131ndan i\u00e7ilen her bir sigaran\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 pasif i\u00e7icisi olacakt\u0131r. Bu gibi ki\u015filerin hastal\u0131klara yakalanma riski tek ba\u015f\u0131na sigara i\u00e7ilen durumdan daha y\u00fcksektir.
\nDaha uzun s\u00fcre ve yo\u011fun olarak sigara duman\u0131na maruz kalacaklar\u0131 i\u00e7in kansere yakalanma riskleri di\u011fer pasif i\u00e7icilere g\u00f6re daha fazla olacak, kronik akci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 ve kalp hastal\u0131\u011f\u0131 olma ihtimalleri de artacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla i\u015fletmede \u00e7al\u0131\u015fmak isteyen ki\u015fi zarar g\u00f6rece\u011fini g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak kabulleniyor olsa bile buna izin vermek do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n
Olaya insan haklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakacak olursak, ki\u015finin yaln\u0131zca kendisine zarar veriyor olsa bile bu zarar\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in yasaklar getirilmesinin hukukta yeri vard\u0131r.<\/p>\n
Bilimsel olarak zararl\u0131 oldu\u011fu kesin olarak bilinen maddelerin ya da durumlar\u0131n yasaklanabildi\u011fini en ileri demokrasilerde bile g\u00f6rebiliyoruz.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131, ticari ama\u00e7 ta\u015f\u0131masa, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 kullanmaya zorlamasa bile su\u00e7tur. Ki\u015finin kendi organ\u0131n\u0131 bir ba\u015fka ki\u015fiye satmas\u0131 yasakt\u0131r. \u2018Bundan kime ne! Organ benim de\u011fil mi, istedi\u011fimi yapar, istedi\u011fime satar\u0131m\u2019 diyemezsiniz.
\nSon d\u00f6nemine gelmi\u015f bir hastan\u0131n intihar\u0131na hastan\u0131n iste\u011fiyle bile olsa yard\u0131mc\u0131 olmak bir\u00e7ok toplumda cezai yapt\u0131r\u0131m\u0131 gerektirir.<\/p>\n
\u015eu an uygulanmakta olan sigara yasa\u011f\u0131nda ki\u015finin kendisine zarar vermesi, bu \u00f6rneklerdeki gibi engellenmemekte. Hatta bir arada i\u00e7ilen sigaran\u0131n tek ba\u015f\u0131na sigara i\u00e7meye g\u00f6re daha zararl\u0131 oldu\u011fu bilindi\u011fine g\u00f6re, ki\u015fi sigara i\u00e7iyor bile olsa evlerde kalabal\u0131k ortamda ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan verilen ilave zarar g\u00f6rmezden bile geliniyor.<\/p>\n
Ke\u015fke yery\u00fcz\u00fcnde t\u00fct\u00fcn \u00fcretimi ortadan kald\u0131r\u0131labilseydi de insanl\u0131k en zararl\u0131 maddelerin birinden kurtulmu\u015f olsayd\u0131. T\u00fct\u00fcn \u00fcreticileri de ba\u015fka \u00fcretim alanlar\u0131na y\u00f6nlendirilir ve d\u00fcnyadaki a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n azalt\u0131lmas\u0131na katk\u0131da bulunabilirlerdi. Bu \u015fimdilik hayal oldu\u011funa g\u00f6re en do\u011fru olan, t\u00fcketimi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca k\u0131s\u0131tlamakt\u0131r.<\/p>\n
Sigara i\u00e7enler i\u00e7in ayr\u0131 i\u015fletmeler a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 savunanlar\u0131n unuttuklar\u0131 bir husus daha var. Sigara yasa\u011f\u0131n\u0131n ama\u00e7lar\u0131ndan biri de \u00fclkemizde \u00f6zellikle gen\u00e7 erkek n\u00fcfusta neredeyse y\u00fczde 60\u2019a varan sigara t\u00fcketimini azaltmak, sigara i\u00e7memeyi \u00f6zendirmek, gen\u00e7lere do\u011fru davran\u0131\u015f modelleri kazand\u0131rmakt\u0131r. Nitekim sigara yasa\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ok s\u0131k\u0131 uyguland\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok geli\u015fmi\u015f de- mokratik \u00fclkede toplumdaki sigara kullan\u0131m oran\u0131 y\u00fczde 20\u2019lere kadar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, akci\u011fer kanseri vakalar\u0131nda belirgin azalma g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sigara i\u00e7ilen kurulu\u015flara izin verirseniz hem toplumdaki zararl\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesine katk\u0131da bulunur, hem de i\u015fletmeler aras\u0131nda haks\u0131z rekabete yol a\u00e7ars\u0131n\u0131z. Belki zaman i\u00e7inde sigara i\u00e7ilmeyen yer bulmakta bile zorluk \u00e7ekilebilir.
\n\u0130\u00e7inde yasak gibi sevimsiz g\u00f6r\u00fcnen bir ifadenin bulunmas\u0131 bir uygulamay\u0131 antide-mokratik yapmaz. Yasalar asl\u0131nda bir\u00e7ok yasa\u011f\u0131n ortaya kondu\u011fu metinlerdir.<\/p>\n
D\u00fczenleme ile yasak aras\u0131ndaki ince \u00e7izgiyi her zaman yakalamak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? Sigara yasa\u011f\u0131n\u0131 antidemokratik bulanlar di\u011fer insanlara verdikleri fazladan zarar i\u00e7in ne diyecekler? Asl\u0131nda olaya etik teori a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakacak olursan\u0131z bencil ve antidemokratik olan, birlikte olunan ki\u015fi sigara i\u00e7sin ya da i\u00e7mesin, ba\u015fkas\u0131n\u0131n yan\u0131nda sigara i\u00e7me davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ya\u015fam bi\u00e7imimizi olu\u015fturmak i\u00e7in yasalar yaparken bilimin bize hep rehber olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyen ayd\u0131nlar\u0131n, riskleri defalarca kan\u0131tlanm\u0131\u015f b\u00f6ylesine zararl\u0131 bir maddenin b\u0131rak\u0131n savunmas\u0131n\u0131 yapmak, yay\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n verecek imalarda bulunmas\u0131 bile bir \u00e7eli\u015fki de\u011fil midir?<\/p>\n
Konulan kurallara uyumun kolayl\u0131kla bozulabildi\u011fi toplumumuzda yasan\u0131n yozla\u015ft\u0131r\u0131lmadan uygulanmas\u0131 i\u00e7in siyaset ve medya mensuplar\u0131n\u0131n s\u00f6ylemlerinde daha dikkatli olmas\u0131 ve sigara yasa\u011f\u0131n\u0131 bu haliyle savunmas\u0131 en ak\u0131lc\u0131 yoldur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Son g\u00fcnlerde, kapal\u0131 mek\u00e2nlarda uygulanmakta olan sigara yasa\u011f\u0131n\u0131n esnetilmesi i\u00e7in istek ve bask\u0131lar artmaya ba\u015flad\u0131. Siyasi parti temsilcilerinden ve gazete yazarlar\u0131ndan da yasan\u0131n \u00e7ok keskin oldu\u011funa dair g\u00f6r\u00fc\u015f ileri s\u00fcrenler oldu. Yasa\u011f\u0131n bug\u00fcnk\u00fc haline kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar, sigaran\u0131n en \u00e7ok i\u00e7ildi\u011fi bar, lokanta ve kahvehane gibi yerleri i\u015fleterek ge\u00e7imini sa\u011flayan esnaf\u0131n \u2026<\/p>\n