Kamuoyunun \u00f6zg\u00fcr ve ba\u011f\u0131ms\u0131zca olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in finans ve bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcndeki i\u015fadamlar\u0131 haber ileten yay\u0131n kurulu\u015flar\u0131na ortak olmamal\u0131d\u0131r. Ancak burada bir eksiklik var. Yaln\u0131zca finans sekt\u00f6r\u00fcndeki ki\u015filerin de\u011fil, reel sekt\u00f6re hakim olan i\u015fadamlar\u0131n\u0131n da medya sahibi ya da orta\u011f\u0131 olmamas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Ne yaz\u0131k ki T\u00fcrkiye\u2019nin yo\u011fun g\u00fcndeminde, ekonomik tekelle\u015fme ve bunun getirdi\u011fi s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve adaletsizlik \u00fczerinde pek durulmuyor. K\u00fcreselle\u015fmenin getirdi\u011fi r\u00fczgar da konjonkt\u00fcrel olarak bu konular\u0131n yeterince tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na pek izin vermiyor. Tabii, bir\u00e7ok medya kurulu\u015funun, ekonominin di\u011fer sekt\u00f6rlerinde i\u015f yapan ki\u015filerin elinde olmas\u0131n\u0131n da bunda b\u00fcy\u00fck pay\u0131 var. <\/p>\n
Bas\u0131n\u0131n di\u011fer holdinglerle ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n kesilmesi gerekti\u011fi dile getirildi\u011finde baz\u0131 gazete yazarlar\u0131 bu yakla\u015f\u0131m\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc gazete ve televizyonlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z olabilmesi, h\u00fck\u00fcmetlere kar\u015f\u0131 sa\u011flam durabilmesi ve devletten ilan almadan ya\u015fayabilmesi i\u00e7in ekonomik yap\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131, bu nedenle medya sahibinin ekonominin di\u011fer sekt\u00f6rlerine de girmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Halbuki bu gazetecilerin g\u00f6r\u00fc\u015flerinin tersi de ge\u00e7erli. Ekonomik g\u00fcc\u00fc elinde tutan medya patronu, devletle ekonomik ili\u015fkileri iyi oldu\u011funda h\u00fck\u00fcmetin gizli ya da a\u00e7\u0131k propagandac\u0131s\u0131, tersi durumda da ele\u015ftiricisi konumuna kolayl\u0131kla girebilir. \u00d6rne\u011fin bir devlet ihalesi kendisine verilmedi\u011finde ya da belediye arazisi tahsis edilmedi\u011finde h\u00fck\u00fcmet kar\u015f\u0131t\u0131 yay\u0131nlar yapt\u0131rabilir. Ya da ihalenin kendisine verilmesi i\u00e7in a\u00e7\u0131k\u00e7a onun yanda\u015f\u0131 bir yay\u0131n politikas\u0131 izler. O zaman da gazetecilik, gazetecilik olmaktan \u00e7\u0131kar. Ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131n motive etti\u011fi, \u00f6rt\u00fcl\u00fc ya da \u00f6rt\u00fcs\u00fcz bir propaganda ya da tehdit arac\u0131 haline gelir. Bunun ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in \u00e7ok uza\u011fa gitmeye gerek yok. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00f6rneklerine bakmak yeter. <\/p>\n
Medya ve \u00f6zel sekt\u00f6r birlikteli\u011finin mahsurlar\u0131 bu kadarla da kalm\u0131yor. Gazete ve televizyonlar, haber ve yorumlara kendi ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131na olan bilgileri kolayl\u0131kla soku\u015fturabilmekte, di\u011fer giri\u015fimcilerin aleyhine bir kamuoyu olu\u015fumuna katk\u0131da bulunabilmekteler. Dolay\u0131s\u0131yla halk\u0131n objektif bilgilendirilmesi ve kamuoyunun \u00f6zg\u00fcrce olu\u015fmas\u0131 \u00f6n\u00fcnde engel te\u015fkil etmekteler. O zaman nerede kald\u0131 ekonomik f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi? Nerede kald\u0131 \u00e7o\u011fulcu demokrasi? <\/p>\n
Oysa ki yaln\u0131zca medya sekt\u00f6r\u00fcnde bulunmak, gazeteciyi hem siyasal otoriteye kar\u015f\u0131, hem de medya patronuna kar\u015f\u0131 daha ba\u011f\u0131ms\u0131z ve \u00f6zg\u00fcr k\u0131lar. Medya kurulu\u015fu da tiraj, reyting ve reklamlarla ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilir. <\/p>\n
Bas\u0131n\u0131n ekonomik olarak g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131na kimsenin itiraz\u0131 yok. Hatta b\u00f6yle olmas\u0131 arzulan\u0131r ki ele\u015ftiri ve kamuoyu olu\u015fturma g\u00f6revlerini rahatl\u0131kla yapabilsin. Kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lan husus, bir haber kurulu\u015fu ile ekonomik g\u00fcc\u00fc elinde tutan finans ve reel sekt\u00f6r\u00fcn tek elde toplanmas\u0131. Ama\u00e7, ka\u015f yapal\u0131m derken g\u00f6z \u00e7\u0131kartmamak olmal\u0131. Sorar\u0131m size, bir holding patronunun tekelinde olan bir gazete, bu holdinge kar\u015f\u0131 ne denli tarafs\u0131z olabilir? Kamuoyunu ba\u011f\u0131ms\u0131z ve \u00f6zg\u00fcr olarak nas\u0131l olu\u015fturabilir? Hi\u00e7 kendimizi aldatmayal\u0131m. Bas\u0131n, yaln\u0131zca bu sekt\u00f6r\u00fcn insanlar\u0131ndan olu\u015fur ve ekonominin di\u011fer unsurlar\u0131yla ili\u015fi\u011fi kesilirse o toplumda ger\u00e7ekler daha kolay anlat\u0131labilir, kamuoyu daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olu\u015fur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu durumda gazetecinin, mesle\u011fini en iyi bi\u00e7imde yerine getirme d\u0131\u015f\u0131nda kayg\u0131s\u0131 olmaz. <\/p>\n
Ya\u015famda toplumun \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ilgilendiren t\u00fcm alanlarda g\u00fcc\u00fcn bir elde toplanmamas\u0131, demokrasinin olmazsa olmaz ko\u015fullar\u0131ndan biridir. Bat\u0131\u2019da siyasal sistem ilk olu\u015fturulurken yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131n\u0131n birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekti\u011fi, bunun kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinin gere\u011fi oldu\u011fu belirtilmi\u015fti. Daha sonra biz de bunu benimsedik. Ho\u015f tam uygulam\u0131yoruz, ama ilke olarak bu b\u00f6yle. \u00d6yleyse kamu siyasal d\u00fczeni i\u00e7in ge\u00e7erli olan, kamuoyunun olu\u015fturulmas\u0131nda da ge\u00e7erli olmal\u0131d\u0131r.
\nEkonomik rekabetin ya\u015famsal \u00f6nemi yads\u0131namaz. Tekelle\u015fmeyi ve tr\u00f6stle\u015fmeyi \u00f6nleyen yasalar ne i\u00e7in gerekiyorsa, medya ile di\u011fer \u00f6zel sekt\u00f6r ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nleyen yasalar da onun i\u00e7in gereklidir. Ancak bu ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011finde bas\u0131n ger\u00e7ek anlamda d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kuvvet olabilir.<\/p>\n
Bir\u00e7ok konuda pek ele\u015ftirel olabilen medyan\u0131n \u00e7uvald\u0131z\u0131 ba\u015fkas\u0131na bat\u0131r\u0131rken i\u011fneyi de kendisine bat\u0131rmas\u0131n\u0131n zaman\u0131 geldi de ge\u00e7iyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kamuoyunun \u00f6zg\u00fcr ve ba\u011f\u0131ms\u0131zca olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in finans ve bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcndeki i\u015fadamlar\u0131 haber ileten yay\u0131n kurulu\u015flar\u0131na ortak olmamal\u0131d\u0131r. Ancak burada bir eksiklik var. Yaln\u0131zca finans sekt\u00f6r\u00fcndeki ki\u015filerin de\u011fil, reel sekt\u00f6re hakim olan i\u015fadamlar\u0131n\u0131n da medya sahibi ya da orta\u011f\u0131 olmamas\u0131 gerekir. Ne yaz\u0131k ki T\u00fcrkiye\u2019nin yo\u011fun g\u00fcndeminde, ekonomik tekelle\u015fme ve bunun \u2026<\/p>\n