Bir tan\u0131d\u0131k gazeteci-yazar matemati\u011finin iyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, tam bir edebiyat\u00e7\u0131 oldu\u011funu biraz da \u00f6v\u00fcnerek anlatm\u0131\u015ft\u0131. Gazetelerde de zaman zaman matemati\u011fi bilmedi\u011fini ima eden, hatta a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k s\u00f6yleyen yazarlara rastl\u0131yorum. \u00dcstelik bu durumdan hi\u00e7 yak\u0131nm\u0131yor, hallerinden de pek memnun g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar. <\/p>\n
San\u0131yorum ki bizdeki gazeteci-yazarlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n matematikle aras\u0131 pek ho\u015f de\u011fil. Bunu da pek sorun etmiyor, \u00fczerinde kafa yormaya de\u011fer bulmuyorlar. <\/p>\n
Edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131n baz\u0131lar\u0131ndaki bu matemati\u011fi d\u0131\u015flama e\u011filimini, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ok pop\u00fcler olan uzmanla\u015fman\u0131n, uzmanla\u015fmay\u0131 kutsayan d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bir uzant\u0131s\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyorum. Oysa ki insan beyni bir b\u00fct\u00fcn ve uzmanla\u015fman\u0131n ne denli insan do\u011fas\u0131na uygun oldu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Bir alanda uzmanla\u015fma, ki\u015finin kendisini ya\u015fam\u0131n di\u011fer alanlar\u0131na kapatmas\u0131na neden olabilir. Bu da beynin bir\u00e7ok alan\u0131n\u0131n kullan\u0131lmayarak k\u00f6relmesi demektir. <\/p>\n
\u0130yi yazar olmak matemati\u011fi d\u0131\u015flamay\u0131 gerektirmez. \u00dcnl\u00fc matematik\u00e7iler aras\u0131nda edebiyat tad\u0131nda yap\u0131tlar sunan yazarlar hi\u00e7 de az de\u011fildir Bertrand Russel, Godfrey Hardy bunlar aras\u0131nda say\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin Rus kad\u0131n matematik\u00e7i Sonja Kowalewsky hem matemati\u011fe hem de edebiyata merakl\u0131ym\u0131\u015f. Kariyer ya\u015fam\u0131na ba\u015flamadan \u00f6nce kendisiyle bir i\u00e7 hesapla\u015fmaya girmi\u015f, ya edebiyat\u00e7\u0131 olacakm\u0131\u015f ya da matematik\u00e7i. Sonunda matematik\u00e7i olmaya karar vermi\u015f. Ama edebiyat\u0131 seven bir matematik\u00e7i olmu\u015f, edebiyattan hi\u00e7 kopmam\u0131\u015f. Sonradan yazd\u0131\u011f\u0131 an\u0131lar bir edebiyat yap\u0131t\u0131 niteli\u011findeymi\u015f. Hepimizin yak\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00d6mer Hayyam da edebiyat ve \u015fiire merakl\u0131 bir matematik\u00e7iydi.<\/p>\n
Zeka \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar beynin de\u011fi\u015fik b\u00f6l\u00fcmlerinin farkl\u0131 i\u015flevleri oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015f. Bununla birlikte b\u00f6lgeler aras\u0131nda \u00e7ok yo\u011fun bir ileti\u015fim a\u011f\u0131 var. Bu nedenle bir b\u00f6lgesi zedelendi\u011finde di\u011fer b\u00f6lgeler de bu durumdan etkileniyor. Farkl\u0131 bireylerde belli b\u00f6lgelerin daha g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu biliyoruz. Beyin b\u00f6lgeleri aras\u0131nda kullan\u0131m g\u00fcc\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6zlense bile beynin t\u00fcm b\u00f6lgelerinin kullan\u0131lmas\u0131 bana daha insani bir tutum olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. S\u0131radan bir bireyin tercihi bu y\u00f6nde olmayabilir, ancak toplumu ilgilendiren konularda yaz\u0131 yazanlardan, \u00fclkeyi y\u00f6netenlerden bunu beklemenin hakk\u0131m\u0131z oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
Matematik derken bunun mutlaka t\u00fcrev, integral gibi karma\u015f\u0131k konular olmas\u0131 gerekmiyor. \u00d6nemli olan matematik kafas\u0131na sahip olmakt\u0131r. Bununla, sorunlara analitik yakla\u015fabilmeyi, konular\u0131 gerekti\u011finde basitle\u015ftirip aralar\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 ortaya koyabilmeyi, t\u0131pk\u0131 bir matematik problemi \u00e7\u00f6zer gibi a\u015fama a\u015fama daha \u00fcst d\u00fczey d\u00fc\u015f\u00fcnce ve sentezlere ula\u015fabilmeyi kastediyorum. Matematik d\u00fc\u015f\u00fcncesine sahip olmak, ayn\u0131 zamanda mant\u0131kl\u0131 ve tutarl\u0131 olmak demektir. Matematikte say\u0131larla, sembollerle yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z soyut \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelere yakla\u015f\u0131m bi\u00e7imimiz ger\u00e7ek ya\u015fama bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n aynas\u0131d\u0131r. Matemati\u011fi sevmedi\u011fini s\u00f6yleyen yazar belki de matematiksel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda olaylara bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131z\u0131 etkiledi\u011finin fark\u0131nda de\u011fil. Matematikte duygu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyenler vard\u0131r. Bu do\u011fru de\u011fil. Bir heyecan ve motivasyon duygusu olmasa matematik problemleri \u00fczerinde kim saatlerce \u00e7al\u0131\u015f\u0131r? \u00c7\u00f6z\u00fcme ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hissedilen mutluluk en yo\u011fun duygulardan biri de\u011fil midir?<\/p>\n
Memleket sorunlar\u0131 i\u00e7in kafa yoran yazar ger\u00e7ek bir matematik titizli\u011fine sahip olsa kendi i\u00e7inde daha tutarl\u0131 olur, bug\u00fcn s\u00f6yledi\u011fini yar\u0131n inkar etmezdi. Bizdeki kimi yazarlar d\u00fcn s\u00f6ylediklerini bug\u00fcn unutuyor, unutmuyorlarsa da reddedebiliyorlar. Kimileri de g\u00f6\u011f\u00fcslerini kabarta kabarta yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kabul edip basit bir \u00f6z\u00fcr ile tutars\u0131zl\u0131k ve \u00e7eli\u015fkiden kurtulacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Bunlar\u0131n bir\u00e7ok nedeni olabilir, ama ben matematik d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imine sahip olmaman\u0131n da bu davran\u0131\u015flara katk\u0131s\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Sanki bir g\u00fcn beyinlerinin bir b\u00f6lgesi di\u011fer bir g\u00fcn ba\u015fka bir b\u00f6lgesi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ama aralar\u0131nda tam bir koordinasyon yok gibi. Matematiksel mant\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in konular birbirine eklektik bi\u00e7imde birle\u015ftirilmi\u015f. Birbirine taban tabana z\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fleri i\u00e7in de \u201cya\u015fam\u0131n gere\u011fi de\u011fi\u015fim\u201d deyip aradan s\u0131yr\u0131l\u0131yorlar. <\/p>\n
Matematik, yazarlar kadar siyaset\u00e7iler i\u00e7in de gerekli. Politika erbab\u0131 matemati\u011fi ne denli iyi bilirse o denli tutarl\u0131 ve mant\u0131kl\u0131 olur, bu da \u00fclke i\u00e7in daha evlad\u0131r. Ancak bir \u015fartla; bildi\u011fi matemati\u011fi kendi \u00e7\u0131kar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, halk i\u00e7in kullanmak \u015fart\u0131yla. Matemati\u011fi iyi bilip bunu halk\u0131n aleyhine kendi i\u00e7in kullanacaksa bundan kimseye yarar gelmez, tabii kendisinden ba\u015fka. B\u00f6yle bir siyaset\u00e7i belki de matematikten anlamayan yazardan daha zararl\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc zeki ve kurnaz oldu\u011fu i\u00e7in ba\u015f edilmesi daha zordur. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bir tan\u0131d\u0131k gazeteci-yazar matemati\u011finin iyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, tam bir edebiyat\u00e7\u0131 oldu\u011funu biraz da \u00f6v\u00fcnerek anlatm\u0131\u015ft\u0131. Gazetelerde de zaman zaman matemati\u011fi bilmedi\u011fini ima eden, hatta a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k s\u00f6yleyen yazarlara rastl\u0131yorum. \u00dcstelik bu durumdan hi\u00e7 yak\u0131nm\u0131yor, hallerinden de pek memnun g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar. San\u0131yorum ki bizdeki gazeteci-yazarlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n matematikle aras\u0131 pek ho\u015f de\u011fil. Bunu \u2026<\/p>\n