Kanser hastas\u0131na nas\u0131l yakla\u015f\u0131laca\u011f\u0131, tan\u0131n\u0131n ne \u015fekilde s\u00f6ylenece\u011fi, hemen her zaman tart\u0131\u015fma konusu olmu\u015ftur. <\/p>\n
\tHastalara yakla\u015f\u0131m k\u00fclt\u00fcrden k\u00fclt\u00fcre baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6stermekle birlikte genel esaslar ayn\u0131d\u0131r:<\/p>\n
\tAma\u00e7; hastay\u0131 ruhsal y\u00f6nden y\u0131kmadan kanserle m\u00fccadelesinde yard\u0131mc\u0131 olmak ve t\u0131bbi tedavinin ba\u015far\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fcmesini sa\u011flamak olmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\tKanser tedavisi bir ekip i\u015fidir. T\u0131bbi tedaviyi yapacak de\u011fi\u015fik bran\u015flardan onkologlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra, hastaya ruhsal y\u00f6nden yard\u0131mc\u0131 olacak kanser konusunda uzman psikologlara da ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Ancak onkologlar da yaln\u0131zca bedensel t\u0131bbi tedaviyi yapmakla kalmamal\u0131, ayn\u0131 zamanda hastan\u0131n psikolo\u011fu olabilmelidirler.<\/p>\n
\tBu genel bilgilerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, bir kanser hastas\u0131yla ilk kez kar\u015f\u0131la\u015fan doktor, hastas\u0131na tan\u0131y\u0131 s\u00f6ylemeli midir, ya da nas\u0131l s\u00f6ylemelidir?<\/p>\n
\tBir kez \u015funu belirtmekte yarar var. \u00c7o\u011fu kanser hastas\u0131 Onkolojiye geldi\u011fi zaman bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ne anlama geldi\u011fini bilmektedir. D\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz, bu ileti\u015fim \u00e7a\u011f\u0131nda Onkolojinin ne anlama geldi\u011fini bilmeyen ya da en az\u0131ndan tahmin etmeyen, ne kadar hasta vard\u0131r? Olduk\u00e7a az.<\/p>\n
\tUzun ara\u015ft\u0131rmalar, al\u0131nan biyopsiler, yap\u0131lmas\u0131 planlanan radyoterapi ve kemoterapiler hastalara zaten tan\u0131lar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir. O y\u00fczden hastalara tan\u0131n\u0131n s\u00f6ylenip s\u00f6ylenmemesi de\u011fil, nas\u0131l ve ne kadar s\u00f6ylenece\u011fi ve tedavi s\u00fcrecinin nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fi tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\tBu konuda literat\u00fcr \u00e7ok zengin olmamakla birlikte, yine de ger\u00e7e\u011fe \u0131\u015f\u0131k tutacak bir\u00e7ok bilgiye ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn:<\/p>\n
\t\u0130talya\u2019da yap\u0131lan bir m\u00fclakat \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylemeyi kolayla\u015ft\u0131ran fakt\u00f6rler aras\u0131nda \u015funlar tespit edilmi\u015f:
\n\t1- Kuzey \u0130talya gibi end\u00fcstriyel y\u00f6nden daha geli\u015fmi\u015f bir b\u00f6lgede olmak
\n\t2- Gen\u00e7 hastalar
\n\t3- \u0130yi e\u011fitim alm\u0131\u015f olmak
\n\t4- Uzun ya\u015fam s\u00fcresi olan kanserli hastalar
\n\t5- Meme ve ba\u015f-boyun t\u00fcm\u00f6rl\u00fc hastalar.<\/p>\n
\tHekim tercihlerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00f6rne\u011fin Japonya\u2019da hastaya tan\u0131y\u0131 s\u00f6ylerken hekimlerin % 95\u2019i hastan\u0131n yan\u0131nda ailenin de bulunmas\u0131n\u0131 istiyor. Hastadan \u00f6nce aile ile konu\u015fmay\u0131 tercih ediyor. Hekimlerin verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re % 76\u2019s\u0131 ailenin iste\u011fi do\u011frultusunda en az\u0131ndan bir hastaya yalan s\u00f6ylemi\u015f. Hastaya yakla\u015f\u0131m konusunda belirsizlik var.<\/p>\n
\tAvustralya\u2019da hekim tercihlerine bakacak olursak hastalar\u0131n % 85\u2019ine kanser tedavisinin amac\u0131 anlat\u0131lm\u0131\u015f. Hastalar\u0131n % 75\u2019i hastal\u0131\u011f\u0131n k\u00fcr edilemeyece\u011fini \u00f6\u011frenmi\u015f. % 58\u2019i ya\u015fam beklentisi s\u00fcresini \u00f6\u011frenmi\u015f. <\/p>\n
\tDe\u011fi\u015fik \u00fclkelerden yap\u0131lan yay\u0131nlardan k\u0131sa bir \u00f6zet sunacak olursak hastalar\u0131n beklentileri konusunda daha ger\u00e7ek\u00e7i bilgilere sahip olabiliriz:<\/p>\n
\t\u00d6rne\u011fin \u0130spanya\u2019da bireylerin % 82\u2019si tan\u0131y\u0131 bilmek istiyor. Ancak aile bireyine kanser tan\u0131s\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeye istekli olanlar\u0131n oran\u0131 % 47. <\/p>\n
\tKore\u2019de ise bu oranlar \u015f\u00f6yle: Kanser hastalar\u0131n\u0131n % 97\u2019si kendilerindeki tan\u0131y\u0131 \u00f6\u011frenmek istiyor. Ancak yak\u0131nlardan % 77\u2019si hastan\u0131n tan\u0131y\u0131 bilmesini istiyor. Bunlardan da anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi kanser tan\u0131s\u0131n\u0131n bilinmesinden \u00e7ok payla\u015f\u0131lmas\u0131nda bir sorun var gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n
\tABD\u2019de hastalar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, de\u011fil tan\u0131y\u0131, hastal\u0131\u011f\u0131n gidi\u015fini bile ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6\u011frenmek istiyor. Hastalar\u0131n % 80\u2019i prognozun niteli\u011fini, % 50\u2019si ya\u015fam s\u00fcresini \u00f6\u011frenmek istiyor.<\/p>\n
\t\u00dclkemizdeki g\u00f6zlemler bir\u00e7ok insan\u0131n kanseri \u00f6l\u00fcm ile e\u015fde\u011fer tuttu\u011funu g\u00f6stermektedir. Kanser s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcne k\u00f6t\u00fc \u00f6zellikler atfedilmektedir. Asl\u0131nda kanser oldu\u011funu bildi\u011fi halde bunun telaffuz edilmesini arzu etmemektedir. Yani ya\u015fam\u0131n bu damgayla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istememekte, ucunun a\u00e7\u0131k olmas\u0131n\u0131 tercih etmektedir. Bir kere kanserin her zaman \u00f6l\u00fcmle e\u015fde\u011fer olmad\u0131\u011f\u0131 bilincini hastalara verebilmeliyiz. \u0130stisnalar olmakla birlikte kendi prati\u011fimde hastalara kanser s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc pek kullanmadan, adeta kanserin tan\u0131m\u0131n\u0131 yaparak hastal\u0131\u011f\u0131 ifade etmekteyim. Prognoz hakk\u0131nda hastan\u0131n istedi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcleri dikkate alarak bigi vermeyi tecih ediyorum. A.B.D \u00f6rne\u011finin tersine hasta ya\u015fam s\u00fcresini bilme konusunda istekli de\u011filse hekim olarak kendimizi ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 s\u00f6yleme konusunda zorunlu hissetmemeliyiz. \u0130stenmeyen bilgileri, ger\u00e7ekleri s\u00f6yleme ya da prensipler ad\u0131na adeta hastan\u0131n y\u00fcz\u00fcne bir \u015famar gibi vurmamal\u0131y\u0131z. Yalan s\u00f6ylememeliyiz, ama ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylemenin bedeli de hastan\u0131n ruhen y\u0131k\u0131lmas\u0131 olmamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, bazen tamiri imkans\u0131z bir ruhsal travmaya d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Bazen de siz istedi\u011finiz kadar ger\u00e7ekleri s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, bu ger\u00e7ek, hasta taraf\u0131ndan al\u0131nmak istenmeyebilir. Bir keresinde muayene s\u0131ras\u0131nda hastam benden kanser olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylenmesini istedi. Ben de kanser oldu\u011funu s\u00f6yledim. Kap\u0131dan \u00e7\u0131karken etraf\u0131ndakilere \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu: \u201c\u015e\u00fck\u00fcrler olsun, kanser de\u011filmi\u015fim.\u201d Bir ba\u015fka hastam da yine ayn\u0131 \u015fekilde kanser ise bunun kendisinden kesinlikle saklanmamas\u0131n\u0131 istedi. Ben de ger\u00e7e\u011fi s\u00f6yledim ve kemoterapiye ba\u015flayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 belirttim. Ancak tedaviye ba\u015flayamad\u0131k. Hasta kaybolmu\u015ftu. Sonradan duydum ki ba\u015fka bir onkolo\u011fa gitmi\u015f ve ayn\u0131 kemoterapiyi infeksiyon tedavisi alt\u0131nda al\u0131yormu\u015f ve mutluymu\u015f. <\/p>\n
\tHasta-hekim ili\u015fkisinde \u00f6nemli bir di\u011fer konu da hasta yak\u0131nlar\u0131yla olan ileti\u015fimdir. Yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki \u00f6rneklerinde de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi, bir\u00e7ok hasta yak\u0131n\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n hastaya s\u00f6ylenmemesini isterken, hasta da tan\u0131y\u0131 bildi\u011fi ya da kanserden \u015f\u00fcphelendi\u011fi halde bunun hasta yak\u0131nlar\u0131yla payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 istememektedir. Bununla ilgili ya\u015fanm\u0131\u015f bir \u00f6rnek vermek isterim: Orta ya\u015flarda bir kad\u0131n hasta benimle yaln\u0131z konu\u015fmak istedi\u011fini s\u00f6yledi. Kanser oldu\u011funu annesinin bilmedi\u011fini ve bunun ona s\u00f6ylenmemesini talep etti. Ben de bunu kabul ettim. O \u00e7\u0131kt\u0131ktan bir s\u00fcre sonra bu sefer de anne bana gelerek \u201cdoktor bey, k\u0131z\u0131ma kanser oldu\u011funu s\u00f6ylemeyin, \u00e7\u00fcnk\u00fc bilmiyor, bilirse \u00e7ok k\u00f6t\u00fc \u015feyler olabilir,\u201d dedi. Yani burada kanser tan\u0131s\u0131n\u0131 bilmekten \u00e7ok, bunun payla\u015f\u0131lmas\u0131ndan korkulmaktad\u0131r. Asl\u0131nda hem hasta, hem de hasta yak\u0131n\u0131 tan\u0131y\u0131 bildi\u011fi halde bu konunun doktor taraf\u0131ndan y\u00f6netilmesini bazen a\u00e7\u0131k\u00e7a, bazen de \u00fcst\u00fc kapal\u0131 olarak istemektedirler. Hekim, hasta ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n bu \u00f6zelli\u011fini iyi de\u011ferlendirmeli, buna sayg\u0131 duymakla birlikte ortam\u0131n sanal bir d\u00fcnyaya, bir oyuna d\u00f6n\u00fc\u015fmesine de izin vermemelidir. Burada hekim tecr\u00fcbesi ve mahareti \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Hasta yak\u0131nlar\u0131na, hastan\u0131n konuya hakimiyet derecesi uygun bir \u00fcslupla anlat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kanser oldu\u011funun hasta ve yak\u0131nlar\u0131nca payla\u015f\u0131lmas\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta belki \u015fok etkisi yapabilir, ama sonra hem hasta ve hasta yak\u0131nlar\u0131n\u0131, hem de hekimi rahatlat\u0131r ve tedavinin daha iyi y\u00fcr\u00fcmesini sa\u011flar. <\/p>\n
\tKansere yakalanmak ba\u015flang\u0131\u00e7ta hemen herkesde \u015fok etkisi yarat\u0131r. \u00d6zellikle k\u00fcratif tedavisi olmayan kanserler ki\u015finin ruhsal d\u00fcnyas\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fclere neden olabilir. Burada hastan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda geli\u015ftirdi\u011fi ki\u015filik yap\u0131s\u0131, i\u00e7inde bulundu\u011fu durum, \u00f6l\u00fcm\u00fc alg\u0131lay\u0131\u015f bi\u00e7imi ve \u00f6l\u00fcme ne kadar haz\u0131rl\u0131kl\u0131 oldu\u011fu kanser tedavi s\u00fcrecini etkileyen fakt\u00f6rlerdendir. Burada \u00fc\u00e7 hastamdan \u00f6rnek vererek insanlar\u0131n kansere ve \u00f6l\u00fcme ne kadar farkl\u0131 bakabildiklerini anlatmak isterim:<\/p>\n
\tS\u00f6z\u00fcn\u00fc edece\u011fim ilk hastam 47 ya\u015f\u0131nda bir erkek hasta idi. Metastatik akci\u011fer kanseri vard\u0131. Hastal\u0131\u011fa yakaland\u0131\u011f\u0131nda i\u015finin zirvesinde ba\u015far\u0131l\u0131 bir i\u015fadam\u0131 idi. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta tan\u0131y\u0131 s\u00f6ylemek kolay olmam\u0131\u015ft\u0131, ancak daha sonra hastal\u0131k konusunda \u00e7ok bilgili oldu\u011funu anlad\u0131m. \u0130nternet ve de\u011fi\u015fik kaynaklardan hastal\u0131\u011f\u0131n prognozu ile ilgili t\u00fcm ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015fti. Gemsitabin ve sisplatin tedavisine ba\u015flad\u0131k. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta k\u0131smi regresyon oldu. Ama hastay\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc mutlu edemedik. Kendisi \u00e7ok ger\u00e7ek\u00e7iydi. Bunun ge\u00e7ici bir ba\u015far\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi. \u00d6l\u00fcm\u00fc kabul etmiyor, ama bunun da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu biliyordu. T\u00fcm tedavi s\u00fcrecini bu \u015fekilde ge\u00e7irdi. Psikolojik destekten pek yarar g\u00f6rmedi. Anti-depresif ila\u00e7lardan da istedi\u011fimiz ba\u015far\u0131y\u0131 elde edemedik. Sonunda ruhen oldu\u011fu gibi, hastal\u0131\u011f\u0131n ilerlemesiyle birlikte bedenen de \u00e7\u00f6kt\u00fc. Bilinci hep yerindeydi ve son ana kadar da \u00f6lmek istemiyordu. Biz de t\u00fcm imkanlar\u0131 sonuna kadar kullan\u0131yorduk. Ancak ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz son geldi ve kendisini depresif bir ruh hali i\u00e7inde kaybettik. Hepimiz i\u00e7in, hem benim i\u00e7in, hem de yak\u0131nlar\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir yas idi bu. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda belki de \u00f6l\u00fcm\u00fc hi\u00e7 akl\u0131na getirmemi\u015f, sanki hi\u00e7 \u00f6lmeyecekmi\u015f gibi \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Yani \u00f6l\u00fcme haz\u0131r de\u011fildi; yak\u0131nlar\u0131 da haz\u0131r de\u011fildi. \u00d6l\u00fcm\u00fc herkes i\u00e7in tam bir ruhsal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f oldu.<\/p>\n
\tBir ba\u015fka olgu 57 ya\u015f\u0131nda bir erkek hasta idi. Emekli bir memurdu. Bu hastam da metastatik akci\u011fer kanseri idi. Tan\u0131y\u0131 s\u00f6ylemek sorun de\u011fil gibiydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc tan\u0131y\u0131 bilmek istemiyordu. Asl\u0131nda biliyor, ama bunu reddediyordu. Belki de bilmiyor gibi yap\u0131yordu. Kanser olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu. Ama b\u00f6yle s\u00f6ylerken, sanki kanser oldu\u011funu s\u00f6yler gibiydi. Mutsuz muydu? Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131ndaki gibi mutlu de\u011fildi belki, ama mutsuz olmay\u0131 da hep \u00f6nlemek ister gibiydi. Kanser s\u00f6z\u00fc bir \u00f6c\u00fcyd\u00fc. Telaffuz edemezdiniz. Ho\u015f bundan s\u00f6z etseniz de o nas\u0131l olsa alg\u0131lamayacakt\u0131. Beyninin en \u00fccra k\u00f6\u015felerine atacakt\u0131 bunu. Bu hastama da karboplatin ve gemsitabin tedavisi ba\u015flad\u0131m. Tedavileri iyi tolere etti. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta yan\u0131t ald\u0131k. Bu zamanlar morali daha da bir d\u00fczg\u00fcnd\u00fc. Hastal\u0131k progrese oldu\u011funda da moralini bozmad\u0131. Bedenen zay\u0131flad\u0131, ancak ruhen k\u00f6t\u00fc de\u011fildi. Beyin metastaz\u0131 geli\u015fti. Ka\u015fektik hal ald\u0131. Ama umudunu hi\u00e7 kaybetmedi, d\u00fczelece\u011fine inand\u0131 ya da \u00f6yle g\u00f6r\u00fcnmek istedi. Ancak giderek bilinci kapand\u0131 ve kaybettik. \u201c\u00d6c\u00fc\u201d kanser s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kimsenin, ne benim, ne de ba\u015fkas\u0131n\u0131n telaffuz etmeye cesaret edemedi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde \u00f6ld\u00fc. \u00d6l\u00fcm\u00fc hi\u00e7bir zaman kabullenmeyen, ancak bunu da a\u00e7\u0131k\u00e7a itiraf edemeyen bir ki\u015filik \u00f6rne\u011fiydi. <\/p>\n
\tBir di\u011fer hastam 70 ya\u015f\u0131nda metastatik kolanjiyokarsinomlu bir kad\u0131n idi. Tan\u0131y\u0131 s\u00f6yledi\u011fimizde bunu b\u00fcy\u00fck bir olgunlukla kar\u015f\u0131lad\u0131. Palyatif gemsitabin tedavisi \u00f6nerdim. Bana bunun hastal\u0131\u011f\u0131 tamamen yok edip edemeyece\u011fini sordu. Ben de tedavinin k\u00fcratif olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 onun anlayabilece\u011fi bir \u00fcslupla anlatt\u0131m. Bana kemoterapi almak istemedi\u011fini, a\u011fr\u0131s\u0131z ve s\u0131z\u0131s\u0131z bir ya\u015fam istedi\u011fini s\u00f6yledi. \u00d6lmekten korkmuyordu. Bunu s\u00f6ylerken \u00e7ok i\u00e7ten oldu\u011funu anlayabiliyordunuz. \u00dc\u00e7 \u00e7ocuk yeti\u015ftirdi\u011fini, bunlarla gurur duydu\u011funu, son g\u00fcnlerini torunlar\u0131yla ge\u00e7irmekten \u00e7ok mutlu olaca\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131. Sanki bana moral vermek ister gibiydi. Analjeziklerden b\u00fcy\u00fck yarar g\u00f6rd\u00fc. A\u011fr\u0131s\u0131 son ana kadar kontrol alt\u0131nda idi. Kanser oldu\u011funu hep bildi, ama hi\u00e7 yak\u0131nmad\u0131. Y\u00fcz\u00fcnde tatl\u0131 bir huzur ile aram\u0131zdan ayr\u0131ld\u0131. <\/p>\n
\tBu \u00f6rnekler hastalar\u0131n kanser tedavi s\u00fcrecini kendilerine \u00f6zel, farkl\u0131 ruh halleri i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Doktordan beklenen de bunu iyi analiz etmek ve t\u0131bbi tedavinin yan\u0131s\u0131ra ruhsal y\u00f6nden de uygun destek yollar\u0131n\u0131 bulabilmektir. \t <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kanser hastas\u0131na nas\u0131l yakla\u015f\u0131laca\u011f\u0131, tan\u0131n\u0131n ne \u015fekilde s\u00f6ylenece\u011fi, hemen her zaman tart\u0131\u015fma konusu olmu\u015ftur. Hastalara yakla\u015f\u0131m k\u00fclt\u00fcrden k\u00fclt\u00fcre baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6stermekle birlikte genel esaslar ayn\u0131d\u0131r: Ama\u00e7; hastay\u0131 ruhsal y\u00f6nden y\u0131kmadan kanserle m\u00fccadelesinde yard\u0131mc\u0131 olmak ve t\u0131bbi tedavinin ba\u015far\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fcmesini sa\u011flamak olmal\u0131d\u0131r. Kanser tedavisi bir ekip i\u015fidir. T\u0131bbi tedaviyi \u2026<\/p>\n