\u201cYemeklerimi asla yaln\u0131z yemem.\u201d Kitab\u0131nda b\u00f6yle diyor Amerikal\u0131 bir i\u015fadam\u0131. \u0130nsanla birlikte olmak, birlikte bir \u015feyler payla\u015fmak amac\u0131nda. G\u00fczel\u2026 Ancak biraz ilerleyince yakla\u015f\u0131m\u0131nda samimi ve i\u00e7ten olmayan bir hava seziliyor. \u0130nsanlar, hayallerini ger\u00e7ekle\u015ftirmede kullanaca\u011f\u0131 bir ara\u00e7 gibi\u2026 Yeni i\u015f hayalleri kuruyor, yeni yat\u0131r\u0131mlar planl\u0131yor. Bunun i\u00e7in de insana ihtiyac\u0131 var. Sosyalle\u015fmeli, alabildi\u011fine sosyalle\u015fmeli ki i\u015fler kolayla\u015fs\u0131n, giri\u015fimlerin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131ls\u0131n. Malum, insans\u0131z bir \u015fey olmuyor. <\/p>\n
\tTabii t\u00fcm ili\u015fkilerin b\u00f6yle olmas\u0131 gerekmiyor. \u0130nsan ili\u015fkileri, kimi zaman i\u00e7ten payla\u015f\u0131mlar\u0131n oda\u011f\u0131na yerle\u015fmi\u015fken, kimi zaman da sadece i\u015fleri y\u00fcr\u00fctebilmenin, amaca ula\u015fabilmenin arac\u0131 rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmi\u015ftir. <\/p>\n
\tHerhalde bu y\u00fczy\u0131l kadar insan ili\u015fkilerinin karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem olmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7evreden gelen uyaranlar\u0131n bu denli artt\u0131\u011f\u0131, insan beyninin bu derece i\u015fgale u\u011frad\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka tarihsel d\u00f6nem ya\u015famam\u0131\u015ft\u0131r d\u00fcnyam\u0131z. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131 s\u0131kl\u0131kla bir durumdan bir ba\u015fka duruma ge\u00e7i\u015f yapmak zorunda kalmaktad\u0131r. Ge\u00e7i\u015flerin bu denli h\u0131zl\u0131 oldu\u011fu ortamlarda ili\u015fkiler de y\u00fczeysel ve durumu kurtarmaya y\u00f6nelik olmakta, insanlar aras\u0131ndaki i\u00e7tenlik kaybolmaktad\u0131r. Bu da bireyi yormakta, ortama uyum i\u00e7in daha zekice yakla\u015f\u0131mlara ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. Sonu\u00e7, ki\u015finin \u00e7evresine ve dolay\u0131s\u0131yla kendisine yabanc\u0131la\u015fmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\tKi\u015fisel geli\u015fim ile ilgili literat\u00fcr\u00fcn \u00e7o\u011fu da yaln\u0131zla\u015fm\u0131\u015f, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f ve mutsuz insan\u0131n ihtiyac\u0131na yan\u0131t vermek i\u00e7in yay\u0131nlan\u0131yor. B\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 toplumsal nedenleri g\u00f6z ard\u0131 ederek bireyi kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Oysa insan denilen yarat\u0131\u011f\u0131n zihinsel ve ruhsal y\u00f6nden b\u00fcy\u00fck bir esnekli\u011fi oldu\u011fu, olu\u015fumunu sa\u011flayan temel etmenin i\u00e7ine do\u011fdu\u011fu d\u00fcnya ve toplum d\u00fczeni oldu\u011fu unutuluyor. Bunun do\u011frulu\u011funu g\u00f6stermek i\u00e7in u\u00e7 bir \u00f6rnek vermek isterim: Do\u011faya b\u0131rak\u0131l\u0131p toplumla temas\u0131 olmadan b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f \u00e7ocuklar\u0131n hayvanlara benzer davran\u0131\u015flar i\u00e7inde oldu\u011fu saptanm\u0131\u015f.<\/p>\n
\u0130nsanlar aras\u0131ndaki ki\u015fisel farkl\u0131l\u0131klar\u0131, bireyin tekli\u011fini yads\u0131yamay\u0131z. Ancak su\u00e7un ve patolojik davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131n\u0131n daha az g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, ruhsal doyum ve mutlulu\u011fun daha \u00e7ok ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 toplumsal gruplar\u0131n bulunmas\u0131, insan zihni ve ruhu i\u00e7in daha g\u00fczel bir ba\u015fka d\u00fcnya olabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Bunun sa\u011flanmas\u0131 bug\u00fcnden yar\u0131na olabilecek bir \u015fey de\u011fil. Durum b\u00f6yle olunca da yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f ili\u015fkiler a\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek i\u00e7in insanlar\u0131n nas\u0131l davranmas\u0131 gerekti\u011fi anlat\u0131l\u0131yor, kimi zaman da ger\u00e7ekle\u015fmesi kolay olmayan yapay \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri sunuluyor. Bu nedenle de EQ\u2019nun \u00f6nemi s\u0131k\u00e7a vurgulan\u0131r oldu. Hatta EQ o denli y\u00fcceltildi ki IQ\u2019dan daha \u00f6nemli oldu\u011fu yaz\u0131l\u0131p \u00e7izilmeye ba\u015fland\u0131. Ger\u00e7ekten \u00f6yle mi? EQ, IQ\u2019dan daha m\u0131 \u00f6nemli?<\/p>\n
EQ\u2019nun IQ\u2019nun \u00fcst\u00fcnde g\u00f6r\u00fclmesinde k\u00fcreselle\u015fmi\u015f, karma\u015f\u0131kla\u015fm\u0131\u015f d\u00fcnyada insan ili\u015fkilerini daha bir d\u00fczene sokma kayg\u0131s\u0131n\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131 izleniyor. Burada Daniel Goleman gibi EQ ile geni\u015f kitlelerin tan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bilim adamlar\u0131n\u0131n i\u00e7ten yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00f6nemini yads\u0131yacak de\u011filim. EQ\u2019nun gerekli oldu\u011funun ben de fark\u0131nday\u0131m. Benim itiraz\u0131m, EQ\u2019ya gere\u011finden fazla \u00f6nem atfederek IQ ile k\u0131yaslanmas\u0131 ve onun \u00fcst\u00fcnde g\u00f6r\u00fclmesidir. Oysa IQ her zaman EQ\u2019dan daha \u00f6nemlidir ve \u00f6yle de kalacakt\u0131r. <\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc IQ yarat\u0131c\u0131 ve ke\u015ffedicidir; soru soran ve belirleyici oland\u0131r. EQ ise toplumsal ili\u015fkiler i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kan g\u00f6receli bir kavramd\u0131r. EQ\u2019dan bu denli s\u00f6z edilmesinin nedeni, bir anlamda toplumlar\u0131n ay\u0131b\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesinin, ili\u015fkileri d\u00fczene sokma i\u015finin tamam\u0131yla bireyin omuzlar\u0131na y\u00fcklenmesindendir. EQ\u2019da bir \u00f6l\u00e7\u00fcde yarat\u0131c\u0131l\u0131k olsa bile bu IQ\u2019daki yarat\u0131c\u0131l\u0131k ile k\u0131yaslanamaz. <\/p>\n
Ekonomide bu zek\u00e2 t\u00fcrlerine \u00e7ok uygun d\u00fc\u015fen iki kavramdan s\u00f6z etmeden ge\u00e7emeyece\u011fim. Bunlar reel sekt\u00f6r ve finans sekt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Zek\u00e2 ile benzerlik kuracak olursak IQ reel sekt\u00f6r ise, EQ finans sekt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Belirleyici olan reel sekt\u00f6rd\u00fcr. Reel sekt\u00f6r olmasayd\u0131 finans sekt\u00f6r\u00fc de olmazd\u0131. T\u0131pk\u0131 IQ\u2019suz bir EQ\u2019nun anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131 gibi. <\/p>\n
Tarih boyunca bilim ve teknolojideki muazzam geli\u015fmeler IQ arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olmu\u015ftur. Matemati\u011fi insan d\u00fc\u015f\u00fcncesinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlayacak noktaya getirenler EQ\u2019su de\u011fil, IQ\u2019su y\u00fcksek insanlard\u0131r. \u00d6yle ki insan beyninin bulu\u015fu olan sanal matematiksel modellemeler, evrende buna uygun ger\u00e7ek d\u00fczenlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 akla getirmi\u015f ve bilim adamlar\u0131n\u0131 bu t\u00fcr sistemleri araman\u0131n i\u00e7ine sokmu\u015ftur. <\/p>\n
Fizikteki geli\u015fmeler \u00f6yle bir noktaya ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ki atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar ke\u015ffedilmi\u015f ve belki de \u0131\u015f\u0131ktan daha h\u0131zl\u0131 giden par\u00e7ac\u0131klar\u0131n olabilece\u011fi g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. Bu do\u011frulan\u0131rsa evrene bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 tamamen de\u011fi\u015ftirecek geli\u015fmelerin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lacakt\u0131r. <\/p>\n
Edebiyattaki orijinal, yetkin \u00fcr\u00fcnler de yarat\u0131c\u0131 zek\u00e2 \u00f6rnekleridir. Y\u00fczy\u0131llar sonra bile zevkle okunan en g\u00fczel yap\u0131tlar, alabildi\u011fine sosyalle\u015fmi\u015f insanlar\u0131n de\u011fil, kendisiyle yaln\u0131z ba\u015f\u0131na kalabilmeyi bilen yazarlar\u0131n \u00fcr\u00fcnleridir. <\/p>\n
Keza m\u00fczik ve resim de insan zek\u00e2s\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Belki do\u011fada bile olmayan yeni ses ve ritimlerin ortaya konmas\u0131 insan beyninin yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 de\u011fil de nedir?<\/p>\n
\u0130nsan do\u011fas\u0131na daha uygun bir toplumsal d\u00fczen kurulacaksa bunda bile toplumlar\u0131n IQ\u2019lar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck rol\u00fc olacakt\u0131r. Bili\u015fsel analitik zek\u00e2 insan odakl\u0131 bir d\u00fcnyay\u0131 sa\u011flayacak potansiyeldedir. B\u00f6yle bir toplumda insanlar\u0131n EQ\u2019lar\u0131 da daha az zorlan\u0131r. Ya da \u015f\u00f6yle s\u00f6yleyeyim: Daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir d\u00fcnyam\u0131z olsayd\u0131 EQ\u2019ya bug\u00fcn oldu\u011fu kadar ihtiya\u00e7 duyulmaz, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz anlam\u0131ndaki ki\u015fisel geli\u015fim i\u00e7in de bu denli vurguya gerek kalmazd\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201cYemeklerimi asla yaln\u0131z yemem.\u201d Kitab\u0131nda b\u00f6yle diyor Amerikal\u0131 bir i\u015fadam\u0131. \u0130nsanla birlikte olmak, birlikte bir \u015feyler payla\u015fmak amac\u0131nda. G\u00fczel\u2026 Ancak biraz ilerleyince yakla\u015f\u0131m\u0131nda samimi ve i\u00e7ten olmayan bir hava seziliyor. \u0130nsanlar, hayallerini ger\u00e7ekle\u015ftirmede kullanaca\u011f\u0131 bir ara\u00e7 gibi\u2026 Yeni i\u015f hayalleri kuruyor, yeni yat\u0131r\u0131mlar planl\u0131yor. Bunun i\u00e7in de insana ihtiyac\u0131 var. \u2026<\/p>\n