San\u0131r\u0131m dinsel bir konu de\u011fildi. P\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l bir gen\u00e7ten \u015funa benzer bir s\u00f6z i\u015fitmi\u015ftim: \u201cSa\u00e7ma oldu\u011funu biliyorum, ama inan\u0131yorum, ho\u015f duygular uyand\u0131r\u0131yor bende, gerisi hi\u00e7 umurumda de\u011fil.\u201d Sonradan da zaman zaman buna benzer s\u00f6zler duydu\u011fumu an\u0131ms\u0131yorum. Y\u0131llar ge\u00e7mesine ra\u011fmen bu anekdotu h\u00e2l\u00e2 an\u0131ms\u0131yor olmam, olay\u0131n beni hayli etkilemi\u015f oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Niye bu kadar etkilenmi\u015ftim? Herhalde ak\u0131l d\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131. Zarars\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcnse de k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apta ya\u015fanan bir ak\u0131l tutulmas\u0131yd\u0131 bu. <\/p>\n
– Sa\u00e7ma oldu\u011funu biliyorsan neden inan\u0131yorsun?
\n-Mutlu olmak i\u00e7in.
\n-Peki o zaman akl\u0131n bunun sana sa\u00e7ma oldu\u011funu s\u00f6yleyip durmayacak m\u0131..?
\n-..? <\/p>\n
\u0130\u015fte o zaman insano\u011flunun me\u015fhur psikolojik savunma mekanizmalar\u0131 girecek devreye. <\/p>\n
-Belki \u00e7eli\u015fkiyi bast\u0131r\u0131p bir daha dillendirmeyeceksin ya da rasyonalize edecek, kendince farkl\u0131 yorumlara giri\u015feceksin. Belki de ba\u015fka psikolojik savunma z\u0131rhlar\u0131n\u0131 ku\u015fanacak, duygular\u0131n\u0131 ya\u015famay\u0131 s\u00fcrd\u00fcreceksin.<\/p>\n
Duygular\u0131m\u0131z, insan\u0131n evrimsel geli\u015fiminin g\u00f6receli olarak \u00f6nceki d\u00f6nemlerinde yer al\u0131yor. Beyin katmanlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda anatomik olarak da b\u00f6yle. Duygu merkezleri beynin solunum, dola\u015f\u0131m gibi ya\u015famsal merkezlerine daha yak\u0131n alt b\u00f6lgelerinde yer al\u0131yor. Yani ya\u015fam\u0131n daha ilkel y\u00f6n\u00fcn\u00fc yans\u0131t\u0131yor. Yeni do\u011fan bir bebe\u011fin de ilk yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015f a\u011flamak de\u011fil midir? <\/p>\n
Beynin daha \u00fcst b\u00f6lmelerine do\u011fru gidildik\u00e7e daha karma\u015f\u0131k sistemlere ge\u00e7iliyor. Ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmenin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncenin detayland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerler, buralar. Hayvanlarda olmayan i\u015flevler.<\/p>\n
\tDuygular\u0131n gelip ge\u00e7ici oldu\u011funu hep biliriz. O nedenle \u00fcnl\u00fc filozof E. Fromm \u201cSevme Sanat\u0131\u201d kitab\u0131nda \u015f\u00f6yle der: \u201cSevgi yaln\u0131z duygu olsayd\u0131, birbirini \u00f6l\u00fcnceye dek sevmek i\u00e7in s\u00f6z vermek gerekmezdi.\u201d <\/p>\n
Ya\u015fam\u0131n her alan\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erlidir bu. \u00c7o\u011fu cinayet ve kavga, yo\u011fun duygulan\u0131mlar sonucu olu\u015fmam\u0131\u015f m\u0131d\u0131r? Gazetelerde \u201ccinnet ge\u00e7irdi, \u00e7ocu\u011funu, kar\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u201d haberleri ak\u0131l tutulmas\u0131ndan ba\u015fka neyi yans\u0131t\u0131yor olabilir ki? Olay\u0131n failinin daha sonra \u201cyapt\u0131klar\u0131mdan pi\u015fman\u0131m\u201d demesi de yalan de\u011fil, ger\u00e7ekten de samimi duygular\u0131n\u0131n ifadesidir. Ak\u0131l d\u0131\u015f\u0131 duygular bir anda duruma h\u00e2kim olmu\u015f, ki\u015fiyi tutsak alm\u0131\u015f, olan olmu\u015f ama i\u015f i\u015ften ge\u00e7mi\u015ftir art\u0131k. \u201c\u00d6fkeyle kalkan zararla oturmu\u015ftur.\u201d Ne \u00e7ok s\u00f6ylemimiz vard\u0131r tam da bu duruma uyan: \u201c\u00d6fke baldan tatl\u0131d\u0131r\u201d ama ne yaz\u0131k ki \u201ckeskin sirke de k\u00fcp\u00fcne zarar vermi\u015ftir.\u201d <\/p>\n
Ya\u015famdan beklentilerimiz artt\u0131k\u00e7a duygular\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Hep duymu\u015fuzdur, \u201cadrenalini seviyorum, adrenalinsiz ya\u015fayamam.\u201d Evet ya\u015fam i\u00e7in adrenalin gerekli ama fazla adrenalinin da ya\u015fam\u0131n sonu oldu\u011funu biliyoruz. <\/p>\n
Burada i\u015f yine d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p \u2018denge\u2019ye geliyor. Denge ise akl\u0131n i\u015flevi. Ya\u015fam\u0131n her alan\u0131 i\u00e7in denge gerekli. Buradaki denge her taraf\u0131 idare eden yakla\u015f\u0131m\u0131 de\u011fil, t\u00fcm duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelere empati yapan anlay\u0131\u015f\u0131 yans\u0131t\u0131yor. Evde, i\u015fte, siyasette, toplumsal ya\u015famda, ruhsal d\u00fcnyam\u0131zda i\u015fler hep dengeyle gidiyor. Dengeyi kurmak ise her zaman o kadar kolay olmuyor. O zaman da \u201cdeli olmak i\u015ften bile de\u011fil.\u201d<\/p>\n
Kaotik duygulan\u0131mlara tipik toplumsal bir \u00f6rnek bizdeki siyasal tart\u0131\u015fma ortamlar\u0131. O kadar kavga, g\u00fcr\u00fclt\u00fc i\u00e7inde ger\u00e7e\u011fe nas\u0131l ula\u015fabileceksiniz? B\u00f6yle yapmakla do\u011frular\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmaktan biraz daha uzakla\u015f\u0131yorsunuz asl\u0131nda. <\/p>\n
Filozoflar, bilim adamlar\u0131 \u00e7a\u011flar boyu ya\u015fam\u0131n anlam\u0131 i\u00e7in kafa yormu\u015f, ger\u00e7e\u011fin pe\u015finden gitmi\u015f, her biri yeni bir \u015feyler s\u00f6ylemi\u015f. Akl\u0131n u\u00e7suz bucaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde her ke\u015fif ger\u00e7e\u011fe yaln\u0131zca yeni bir halka ekleyebilmi\u015f. <\/p>\n
Bu kadar kafa yorup akl\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n halde bile ger\u00e7e\u011fin yaln\u0131zca bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc (o da bazen) ortaya koyabiliyorsan k\u0131zmak, sinirlenmek, \u00f6fkelenmek neye yarar? Bunun anlam\u0131n\u0131 kavram\u0131\u015f insanlar, yani bilgeler hem kendi i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131nda hem de toplumsal ya\u015famda hepimizi s\u00fck\u00fbnete davet ederler. <\/p>\n
Anlamak ve anlatmak i\u00e7in hem ruhsal d\u00fcnyam\u0131zda hem de d\u0131\u015far\u0131da sessizli\u011fe ihtiyac\u0131m\u0131z var. Bu pasif olmak de\u011fil, ger\u00e7e\u011fe ula\u015fabilmek, huzur ve dengeyi yakalayabilmek i\u00e7in akl\u0131 kullanmak demektir. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
San\u0131r\u0131m dinsel bir konu de\u011fildi. P\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l bir gen\u00e7ten \u015funa benzer bir s\u00f6z i\u015fitmi\u015ftim: \u201cSa\u00e7ma oldu\u011funu biliyorum, ama inan\u0131yorum, ho\u015f duygular uyand\u0131r\u0131yor bende, gerisi hi\u00e7 umurumda de\u011fil.\u201d Sonradan da zaman zaman buna benzer s\u00f6zler duydu\u011fumu an\u0131ms\u0131yorum. Y\u0131llar ge\u00e7mesine ra\u011fmen bu anekdotu h\u00e2l\u00e2 an\u0131ms\u0131yor olmam, olay\u0131n beni hayli etkilemi\u015f oldu\u011funu g\u00f6steriyor. \u2026<\/p>\n